<pb n="1"/>

Jutnitżka.

habó

Nowiné za podjanſkich Serbow.

1. Tżiſwo. 11. Dżeṅ Nazémnika (Novembra). 1848.

Khwalbné Spjew na Jutnitżku.

Wėj, Wėtziko zwoté, wot Raṅa wėj!

Wėj ze Zeṁe nam pżecżelnej ſwoẇanſkej,

Wėj ſwote wſchak Tżaſé do Wużiſkej;

Wėj Wėtziko, wėj, do Serbow wėj!

Hrėj! bwóżcżate Swȯntżko wot Powṅa hrėj!

Daruj Honam ha Haniżcżam Pwódniwoſcż,

Do Wutrobow ſerbſkich pak Horliwoſcż;

Hrėj Swȯntżko Nas, hrėj Wużiczu hrėj!

Beiż Wodżitżka ſwėtwa k Ẇetżoru beiż!

Wotẇez czuzomnu Lȯzoſcż ha Ṅekmanoſcż,

Ha pżiẇez Nam zwotu tu Swobodnoſcż,

Beiż Wodżitżka beiż, do Serbow beiż!

Swėcż Mėſatżko jaſné, Nȯczku Nam ſwėcż!

Nam wot żkódnoho Bwuda wotcżėmnuj Kraj,

Ha Wedżo ha Wedżitoſcż Serbſeziné daj;

Swėcż Mėſatżko ſwėcż, do Serbow ſwėcż!

J ... k.

Serbſka ludżacza Zromadżizna w Smėtżkecżanſkich Kuṗelach.

Tȯn 29. Dżeṅ zandżenoho Mėſacza bėſche jedén wilki ha ważné Dżeṅ za
naſche Serbowſtwo! Miwo Swȯntżko ſo luƀe z Ṅeƀes ſmėjeſche ha nėkotra
ſerbſka Wutroba mȯczniſcho hatż heẇak cżeṗeſche. Ze wſchėch Stronow z
daloka ha z bliſka bėchu ſo na tamném Dṅu Serbjo zromadżili w Kuṗeli
pola Smėtżkecz dla Zawożeṅa ſerbſkoho Towarſtwa wo tamném Kraju. Czéwo
Popowṅo ſo Tżrȯdé zkhadżwachu; woſobṅe kraſṅe pak bė, hatż Khrȯſcżeṅo ze
ſerbſkej Khoroju ha ſpėwajo pżicżeżechu. Tola nicz jenoj z wokownéch
Wſow, hale też z Budéſchina, z Radwoṙa, z Komorowa ha z Rakecz bėchu tam
Hoſcżo pżiſchli, zo bȯchu Swawnoſcż toholej Dṅa powȯſchili. Teiko ludżi
bė ſo naiſchwo, zo tȯn czéwȯ, wilki, ſchėroki Blak pżed kuṗeljanſkej
Korcżmu tak powné bėſche, zo dṙe Jabuko ṅebȯ k Zemi padnécż mowo. Ha —
to bėſche pżekraſne, — ſreidża ƀez nimi ſmahowaſche ṙana ſerbſka Khoroj,
ha wȯtre Zénki naſchoho luboznoho Spėwa: „Hiżcżen Serbſtwo ṅezhubene“ ſo
z ẇele Stow <pb n="2"/>Wutrobow mȯczṅe k Ṅebju pozbėhuwaſche. Joli dé,
da jo ſo jowlej wopokazawo, zo, żtoż tȯnlej Spėw wupraẇi, żane Vżė
ṅeiſu.

Pżitomni bėchu też, żtoż wėſcżi kȯżdoho Serba wutrobṅe zẇeſeliwo, ẇele
naſchich tżeſnéch duchownéch Kṅeżich, hako Farar Kokla z Ṅebeltżicz —
Kapwanaj Benſch ha Wowcżerk z Khrȯſcżicz — Kapwan Smoha z Ralbicz. Tak
jo praẇe! Zahoṙenoho Muża Wotpoladaṅo jo, dżeż ha każ wȯn mȯże, nėżto
Dobre ſkutkwacż habȯ knaiṁeṅſchomu podṗeracż.

Nėdém hatż też Kapwan Kucżank z Budéſchṅa pżijedże, ha wot Pżitomnéch
pżecżelṅe powitané bė, podachu ſo wſchiczé do Zolje; hale hatż ruṅe
wilka ha ſchėroka, tu Mnohoſcż Luda wopżijecż ṅemȯżeſche: wſché pȯdla
leiżacze Komoré bėchu powne, w Kheiżi bė Cżiſchcżencza, z Woknami nucz
ladachu. Stwa bėſche ṙeṅe wudébena, ha Wuzbewk, na kotréż cżi, kiż
rétżecż czėchu, ſtupicż dérbjachu, natwaṙené, ṙeṅe wupȯiſchané ha z
Rankami wudėbené, ha ze Swėtżkami wobſtajané.

Kapwan Kucżank wuſtupi naipṙedé, poſtrowi ha powita wſchėch Pżitomnéch z
wutrobném: „bȯdż khwalené!“ rozkwadże z horliwémi Swowami: żto mó
czemȯ?“ rozpojeda dale Ważnoſcz, Wużitnoſcż ha Potṙebnoſcż ſerbſkich
Towarſtwow. Teſamo budża, to bėſche zkrȯtka te Wopżijecżo joho Rétże,
teſamo budża:

jena Wutżerṅa (Schula) za naiważniſche Należnoſcże ha Praſcheṅa
nėtuſchoho Tżaſa, ha za Prawo Luda;

jena Khowanka napżecżo naſchim Ṅepżecżelam ha Paṅeṅam do jich Wabeṅow;

jena Kolebka za naſchu Rétż ha Narodnoſcż.

Wſchitko bėſche tak ṙeṅe zeſtajane, wſchudżom tak hȯdne, pżiſtoine
Pżirunaṅa zaplecżene, zo wilke Pokhwaleṅo ha hrimotne „Swawa“ Wowaṅo pżi
Zkȯncżeṅu joho Nétże zjawṅe dopokaza, kak wȯn wſchitkich Serbow hnuw ha
zahoriw, kak jim k Wutrobe rétżaw bė.

Potém ſo pod Ẇedżeṅom Kṅ. Smoleṙa z Budéſchṅa nicz jene hale tzi ſerbſke
Towarſtwa zawożichu: jene za ralbitżanſku — jene za khrȯſtżanſku ha
wotrowſku — jene za nebeltżanſku Woſadu. Nakhwilni Zaſtoiniczé, wot
Pżitomnéch pżez Akklamatiu wuzwoleṅi, bėchu: za ralbitżanſke Towarſtwo:
Czėż z Nowoslicz, hako Pżedſéda (Prédkſtojicżer); Benſch ze Serṅan,
Namėſtnik (kiż Pżedſédu zaſtupẇe); Wutżer Hiczka z Ralbicz, Piſmaẇedżer;
Schowta z Rȯżanta, Pokwadnik (kiż ṗeṅeżne Należnoſcże Towarſtwa ẇedże).
— Za khrȯſtżanſke Towarſtwo: Jėzorka z Jaworé, hako Pżedſéda, Rentſch ze
Swinarṅe, Namėſtnik; Wutżer Petaſch z Khrȯſcżicz, Piſmaẇedżer, ha Wutżer
Kochta z Worklecz joho Zaſtupnik; Hornig z Khrȯſcżicz, Pokwadnik. — Za
ṅebeltżanſke Towarſtwo: Kokula, Pżedſéda; Sandmüller, Namėſtnik; Wutżer
Nowak, Piſmaẇedżer; Mar, Pokwadnik.

Po Zawożeṅu kȯżdoho Towarſtwa ha Poſtajeṅu jich Zaſtoinikow wſchiczé
Pżitomni jednowoſṅe: „daj Bȯh Zbożo!“ praẇachu. Cżi, kotrémż pwacżeſche:
„daj to Boh!“ wotmojachu.

Potém tżitaſche (lazwaſche) Smoler za tute Towarſtwa poſtajene Prawidwa
(habȯ Statuté). Teſamsne ſu zcżėhuwacze:

1. Wotpoladaṅo naſchoho ſerbſkoho Towarſtwa jo: zjenoſcżene Prȯczwaṅo za
Lėpſche ha Zbożo ſerbſkoho Luda ha to ſtaṅe ſo ſobu pżez Wudokoṅeṅo
konſtitu. czéjonalſkeje Monarchije po ludowej Woli.

<pb n="3"/>

2. Toho dla zkhadżuje ſo Towarſtwo kȯżdé Mėſacz k naiṁenſchomu jedén
krȯtż na poſtajeném Mėſcże.

3. Sobuſtaw Towarſtwa ſmė kȯżdé tżeſné Muż bȯcż, kiż ſerbſczé rozemi.

4. Sobuſtaw Towarſtwa jo jenoż tȯn, kiż joho Wuſtawki podpiſa.

5. Kȯżdé Sobuſtaw ſlubi z tém, zo eze Wotpoladaṅa Towarſtwa dopelnicż
pȯtacż.

6. Towarſtwo ẇedże ſo pżez wuzwolené Wnƀerk, kotréż ze Zaſtoinikow
Towarſtwa ha z wuƀerkownikow wobſteji. Zaſtoiniczé ſu: Pżedſéda,
Namėſtnik, Piſmaẇedżer ha Pokwadnik. K tém ſo, joli tṙeba, tzjo
Wuberkowniczé pżidadża.

7. K nuzném Wudawkam ma kȯżdé Sobuſtaw pżi Pżiſtuṗeṅu 2 nſl. do
Pokwadniczé dacż.

8. Zromadżizné Towarſtarſtwa ſu zjawne, ha rétżi ſo tam jenoj ſerbſczé.
— Pżi Rozrétżowaṅu téchlej Wuſtawkow ẇedżeſche kȯżdé téch tzjoch
Pżedſédow jedén po druhim Towarſtwo. Pżi Wotwoswaṅu pṙeṅej Żtutżki
téchlej Wuſtawkow ha pżi Praſcheṅu, hatż czedża Krala mėcż habȯ żto
druhe, wſchiczé Pżitomni z wutrobném Woſom wowachu: „Krala! Krala!
mȯczemȯ naſchoho luboho Krala mėcż!“ Tak bėchu też wſchė druhe Prawidwa
jednowosṅe za dobre zpȯznate.

Kṅ. Domaſchka z Komorowa rétżeſche wot Schelakoſcże pṙedawſchoho ha
nėtſiſchoho ſerbſkoho Bura, wot jich pṙedawſchoho Potwocżeṅa, ha
nėtuſcheje Swobodé; joho Rétż ſo Pżitomném jara zpodobaſche — (wȯn na
praẇe zpodobne Waſchṅo na Téch zpowṅeſche, kiż ſebi ṅeiſu tak ẇele
Khwile wzali, tudé pżindż.) Kpw. Wowcżerk napominaſche Pżitomnéch k
pilnomu Wopotwaṅu dżencza zawożenéch ſerbſkich Towarſtwow; też joho
Swowa ſo jara zpodobachu. Pſchedſéda Czėż zpowṅeſche, zo tute Towarſtwa
z Wėru nitżo tżinicż ṅezmėja. — Tak hiżcże jo ſo ẇele rétżawo wot toho
ha tamnoho. Wutżer Kochta wuſtupi z wilkim Piſmom ha tżitaſche
(lazwaſche) Pżeproſcheṅo tej wot Kapwana Kucżanka k Wudawaṅu
pżihotowanej ſerbſkej Nowiṅe, kotraż budże Ṁeno „Jutnitżka“ ẇeſcż, ha
wukwaduwaſche Wotpoladaṅa teieſamſneje. Bez druhimi też prajeſche, zo
dérbjawa tuta Jutnitżka, ſwojich kwalbnéch Wotpoladaṅow dla, w kȯżdém
Doṁe pȯdla Katechismuſa ha ſpėwarſkich Knihi k namkaṅu bȯcż. Kapwan
Kucżank ſlubeſche, Jutnitżku pżichodné Tédżeṅ pṙeni krȯtż wukhadżecż
dacż. — Swawa bė też wuṅeſena joho Majeſtoſcżi, naſchomu lubowanomu ha
Serbow lubowaezomu Kralej! — Dałe też Kucżankej, Smolerej, Jmiſchej, tém
tzjom Pżedſédam dżencza zawożenéch Towarſtwow, wſchėm jich Zaſtoinikam,
każ też wſchėm Pżitomném.

Dokelż hiżom pozdże bė, ha doma Kermuſcha tżakaſche, zpotżachu ſo jich
ẇele Domoi hotowacż, ha wėſcżi ſu wſchiczé Khwalbu dżencżiſchoho
kraſnoho Dṅa daloko ha ſchėroko wozjewili. Ẇele druhich tam hiżcże
zwoſtachu, zeſédachu ſo za blida, ſpėwachu ha rozrétżowachu ſo.

Na wſchėm poſletku pżiṅeſe hoſcżinczar Benſch Klimpotak, naſchi Wutżeṙo
ẇeſowo Żtutżki rajachu, ẇele jich rejwaſche. Reje bėchu z ẇetża ſerbſke,
nėkotre taike praẇe po ſtarſkim Waſchṅu, żtoż wſchitkich jara
zẇeſeleſche. Dżak tém tżeſném ſerbſkim Żonam ha Kṅeżéntżkam, kiż naſchu
Zromadżiznu ſobnwopotachu, ha nam tute Ẇeſelo Rejow pżihotuwachu. — Ha
zo ſu tam też ſpėwali, to dṙe ṅetṙebamȯ dowho nazpomnicż, to dṙe ſo ſamo
wot ſo zrozemi, dokelż dżeż Serbja ſu, tam też ſo ẇeſele ſpėẇe. Ha z tém
ſo tónlej ważné, ṙané ha za naſche Serbowſtwo Nadżije powné Dżeṅ
zkȯncżi. Zawėſcżi kȯżdé, kiż deṙe mėni z naſchim ſerbſkim Ludom ha za
joho Zbożo ſo ſtara, budże ſo zẇeſelicż z nami, zo jo taikilej horliwȯ
Duch hiżcżen ƀez naſchimi <pb n="4"/>Serbami żiwȯ, ha budże wutrobṅe z
nami praẇicż: „żonuj Bȯh tȯn Kṅez te khwalobne Prȯczowaṅo za wſcho Dobre
ƀez nami, ha zakitaj ze ſwojej wſchohomȯcznej Rutżku pżedewſchėm
Ṅezbożom, pżedewſchim Ṅepżecżelom nuczkowném ha wonkowném naſche
Serbowſtwo! J..... r.

Z Ralbicz. Zaudżenu Ṅedżelu, hako 5. Dżeṅ Novembra, zeṅdże ſo po
Pżeproſcheṅu we tedżeṅſkej Nowiṅe khėtra Mnohoſcż Serbow w Ralbiczé pola
Schowcżicz, z tém Wotmȯſleṅom, te hiżom wo Smėtżkeczach zawożene
ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo tudé dozawożicż. Zromadżizna bė wot
naſchoho Pżedſédu Czėża z Noẇoſlicz pżez nėkotre pżihodne Swowa
wotewṙena, wo kotréchż wȯn na Ważnoſcż naſchoho Prėdkwzacża ha na joho
wilki Wużitk zpomni. Wſchiczé Pżitomni pak jomu z jeném wutrobném „Daj
Bȯh zbożo!“ wotmojichu. Nėtk bėchu naipṙedé te hiżon naſtajene Wuſtawki
naſchoho Towarſtwa po Ṙadu prėdktżitane ha po Wuradżeṅu wot Zromadżizné
za dobre zpȯznate. Potom wozjeẇi Pżedſéda jenu wot budéſkoho wownoho
ſerbſkoho Towarſtwa nam pżipȯſwanu Peticziju, wo kotreiż ſo wo Poſtajeṅo
dweju ſerbſkej ſudniſkej Dworow proſé. Towarſtwo wobzankné jednowoſṅe, k
tutej Prȯſtẇe pżiſtupicż ha naſch Pżiſtup nédém Miniſterſtwej
pżipoẇedżicż. Dale wobzankné Towarſtwo Pżiſtup k jenej druhej Peticzji,
wo kotrejż ſo wot to proſé, zo bȯchu ſo krajne Zakoṅe pżez pżiſahanoho
Pżewożeṙa Serbam wo ſerbſkej Rétżi podawali ha to ſo nédém z nowém
wuzwolenſkim Zakoṅom zapotżawo. — Za Namėſtnika Piſmaẇedżeṙa Hiczki bȯ
Wutżer Hawfa z Rȯżanta ha za żtwȯrtoho Wuƀerkownika Wawda z Ralbicz
wuzwolené. Za Deputacziju do powſchitkomnej Zromadżizné bȯchu poſtajeṅi:
Pżedſéda Czėż, Namėſtnik Benſch, Piſmaẇedżer Hiczka. — Hako rétżniczé
wuſtupichu: Czėż, Benſch, Hiczka, Hawfa, Kapwan Smoha, Not. Czėż, Kumer,
Jaczswawk h. dr.

Z wulkej Khwalbȯ pak mȯżemȯ na tulej pṙeṅu Zromadżiznu zpownicż.
Naipṙedé ſwuſcha Dżak ha Tżeſcż naſchomu Pżedſédżi, kotréż ſwoje
Zaſtoinſtwo z wubernej Wuſtoinoſcżu ha Doladnoſcżu ẇedżeſche. Tżeſcż ha
Kwalba pak też wſchitkim Pżitomnėm pżiſtoinoho Zadżerżeṅa,
Kedżbliwoſcże, Ṙada ha Mėra dla, żtoż mowo nėkotremżkuliż wilkim ha
wutżeném Zromadżiznam za dobré Pżikwad ſwużicż. Wo tutej pṙenej
Zromadżizṅe dachu ſo 73 Sobȯſtawow zapiſacż. Pżichodna zmėje ſo za
Tédżeṅ, ha to toho dla, zo bȯ Towarſtwo zkeṙe lėṗe nazoniwo, żto jo ſo w
Budéſchiṅe na wownej Zromadżizṅe dla Wuzwoleṅa na Sejm (Landtag)
wuradżiwo. Po Zkȯntżeṅu Jednaṅa (Debatte) bȯ Zaſtoinikam Czėżej,
Benſchej, Hiczczé „Swawa“ wuṅeſena. Na to zaſpėwa ſo: „hiżcżen Serbſtwo
ṅezhubene.“ Ha zawėrno, déż taika Zahoṙenoſcż, taika Luboſcż k ſerbſkej
Narodnoſcżi wo Wutrobach kṅeżi, tam jo Serbſtwo ṅezhubene, ha woſtaṅe
ṅezhubene do wėtżnoſcże.

Jutze, hako 12. Nov. Popowṅu tzjoch zmėje khróſtżanſke ſerbſke Towarſtwo
we Kortżṁe w Khróſcżiczach ſwoju pṙeṅu Zromadżiznu. Wſchėch lubóch
Serbow pżeproſé lubozṅe Jėzorka.

Jėzorka, Pżedſéda.

Jutze, hako 12. Dżeṅ Novembra zmėje ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo ſwoju
druhu Zromadżiznu, ha tón krótz wo Koṅeczé.

Czėż, Pżedſéda.

Sṙedu Ẇetżor woſémich budże Zromadżizna czérkwinſkoho Towarſtwa w
Budéſchiṅe.

Ṅedżelu, hako 12. Dżeṅ Novembra Popowṅu tzjoch zmėje radworſke ſerbſke
Towarſtwo Zromadżiznu na tżorném Hodleṙu. K ſélnomu Wopótaṅu tejeſameje
pżeproſcha.

M. Cżėſla, Pżedſéda.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu we Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="5"/>

Jutnitżka.

2. Tżiſwo. 18. Dżeṅ Nazémnika (Novembra). 1848.

Wós do Serbow.

Zwulkei Dowėrnoſcżu na Boha ha kȯżdu ſwėrṅe ſerbſku Wutrobu jo bez
podżanſkimi Serbami tȯn wulki Skutk, ſwoju Narodnoſcż zbėnécż ha ji zas
k ſtaromu Prawei dopomhacż, zawożené. — Dowhi Tżas woſta wona zabȯta,
dowho ſo ṅichtȯn ṅechaſche za ṅu poſtaracż. Téch Muji, kiż ſwȯi Lud
lubuwajo tam a ſém zwulkei Nutnoſcżu, zwulkei Horliwoſcżu za Serbſtwo
dżéwachu, ha kotréchż Ṁena budża w ſerbſkich Stawiznach hacż do
naipȯzniſchoho Zplahwa wėſcżi z Tżeſcżu ṁenuwane, bé jara mawo. Nichtȯn
ṅechaſche ſo znimi zjenoſcżicż, nichtȯn ṅechaſche jich khwalobne
Prėdkwzacża podeṗeracż; woṅi woſtachu ſami. Żadén Dżiw potėm, déž jich
cżeżke Dżėwo te Pwodé ṅeṅeſeſche, kotreż mėjachu woṅi po prawém wot ṅoho
wottžakuwacż. Jim bė ṅemȯżne ſwoju Narodnoſcż pżed ſṁertném Razom, każ
ſo zdaſche wobrucż. Pżeczé hubſcho żeṙeſche ſo wohidne Waſchṅo, wo
wſchim, też wo Ṅehȯdnoſcżach czuzoho Luda ṅehȯdné Pżikwad ſcżéhuwacż.
Pżeczé bȯle wotteberaſche ſerbſki Duch ha Wȯtczow khwalobne Potżinki.
Pżeczé zjawniſcho hordżeſche Pżecżiwnik ze ſwojim ſurowȯm Wotpohladaṅom,
ſtaré ſerbſki Lud, kotréż jo wo wſchitkich Tżaſach, wo wſchitkich
Pżipadnoſcżach ſwojomu Kralei ſwėrṅe podaté wȯtzné Krai z Kubwom ha z
Kreju zaſtupuwaw, zahnacż ha zahubież. Pżeczé bȯle zubuwaſche ſo Nadżija
na ṙanu Pżichodnoſcż, dżeż budża Serbja ſebi nadobȯcż zaſtarsku khwalenu
Ważnoſcż — Ṅebȯli ſtarei Liwkoſcżi ſo ſkoro hacżiwo, za ſto Lét ṅebȯ
ſerbſki Jazék ẇacz ſerbſku Kwawu ſpėwaw; ṅebȯchu Serbja ſo ẇacz ſerbſczé
poſtrowili, ha wot ṙaneje Wużiczé bȯ rėkawo: Jȯw ſu nėdé Serbja bȯli.
Tola Serbſtwo hiżcżen ṅezhuƀene! Wnaſchim Tżaſu w 19tém Stotéku zda ſo
Serbam woprawdże ṙenſcha Pżichodnoſcż zakcżėwacż. Nėt zajima nowȯ
lėpſchi Duch kȯżdoho horliwoho Serba Wutrobu, ha pohaṅa mȯczṅe k
Spėchuwaṅu wſchoho, żtoż mowo Serbow tżaſne ha wėcżṅe Zbożo powȯſchicż
ha wobkrucżicż. Nėt ſtara ſerbſka Swȯiba ſwoẇanſkoho Luda znowa wożiẇa.
Nėt naſche Serbſtwo z Procha ſtawa! w Kȯżdei Woſadże mow ṙecz
zromadżuẇeja ſo nadobṅi Mużoẇe, ſwojoho Luda Lėpſche wuradżecż. w Kȯżdei
Wſé wopokazuẇu ſo dobri Pżecżelo wȯlṅi zawożenéch Towarſtwow chwalobne
Wotpoladaṅa po ſwojei Mȯżnoſcżi podṗeracż. w Kȯżdém Doṁe, to ſo
nadżijemȯ, pȯtżṅe Serbſtwo nadobȯwacż. Wſchudżom wottucża nutnoſcż,
horliwoſcż ha luboſcż k tżeſcżowném Potżinkam ha Waſchṅam ſerbſkeje
Zeṁe. Czéwȯ Lud ſo zjenoſcżené zbėha, ſwoju Swobodnoſcż ha ſtare Prawo
kitacż: czéwȯ Lud podaẇe ſebi pżecżelṅe ruku, pżed hanibném Zahiṅeṅom
wobrucż ha wobkhowacż ſwoju Narodnoſcż a macżernu Rétż.

<pb n="6"/>

Zawėſcżi wobei taikeje Prȯczé, taikoho Dżėwa hȯdṅei; zawéſcżi wobei
ṙanei, khwalobṅei. — z Tżeſcżu budża Serbja ṁenuwaṅi, tak daloko hacż
jich znaja. z Tżeſcżu budża wopominane jich ṙane Pȯtſcżiwoſcże, kotreż
ſo z kȯżdém nowȯm Zplaywom wo żeṅi ṅeſtwajitei mȯdnoſcżi wobnoẇeja. z
Khwalbu budże ſchudżom rétżane wot jich woprawdże Dowėrnoſcż
wubudżaczéch Samotnoſcżow. Żtȯż jo w Sserbach dléhje pżebȯwow, tȯn
praẇicż wė, zo ſu Lud, dżeż Bohabojoſcż zaſakwei Zwȯſcżi ha zapuſcżaczom
Ṅekmanſtwei hacżi; dżeż Czérkẇe żeɫi prȯzne ṅeiſu; dżeż Swėra,
Pżezjenoſcż ha Luboſcż w Domach bȯdli; dżeż Tżeſcż ha dobre Ṁeno ẇacz
hacż ſchitko druhe pẇacżi, ha Haṅba trechi Ṅekmanoho. — Żtȯż jo ze
Serbami wobkhadżaw, tȯn praẇicż wé, zo ſu Lud, dżeż ſtai Wėrnoſcż ha
Sprawnoſcż ſwėrnei Towarſchei, dżeż mȯżeſch ſo na Kȯżdoho Swowo
zpużcżicż, dżeż jo Doṗelṅeṅo tżiṅenoho Sluba Kȯżdomu ſẇata Winwatoſcż;
dżeż Kȯżdé czuze Kubwo tżeſcżi. — Żtȯż jo bez Serbabami wokokhodżiw, tȯn
praẇicż wė, zo ſu Lud, dżeż kṅeżi Pilnoſcż, Rodnoſcż, Dżėwawoſcż: dżeż
ſo Kȯżdé pȯta tżeſṅe żiwicż: dżeż Czuzownik ſchudżom nadeṅdże pżecżelnu
Hoſpodu ha Khudé ṅeſe ſwȯi Dar — z kȯżdoho Dwora, — dżeż czuza Nuza
hnuje ſmėlnu Wutrobu. — Hai to jo tȯn Lud, kotréż Swėru ha Poſuſchnoſcż
wobkhoẇe napżecżo ſwojei Wȯſchnoſcżi; to jo tȯn Lud, kotrėż Scżuwaṙa bez
ſobu ṅecżerpi ha żanomu Luda Mucżerei ſo ṅedowėri; to jo tȯn Lud, kotréż
kȯżdomu Ropotei ha Zbéżkei hraṁo ſwoje dobre Prawo na prawȯm Pucżu pȯta
— hai to jo tȯn Lud, bez kotrémż jo dobro bodlicż. — Hai Serbja maja
Winu na ſwoju Narodnoſcż ſo hordżicż. Nicz ṁeṅe na ſwoju macżernu Rétż.

Ṁechka jo wona lubozna też tomu, kiż ju ṅerozemi. Ma dobré Zénk, kotréż
ſo kóżdomu Wuchej deṙe ſpodoba. Ha do ṙanéch Woſow zeſtajana wubudża
wona naſcheje Wutrobȯ najkrasniſche Zatżucża. Habȯ ṅepozbėhuẇe ſo twoja
Wutroba, déż ſo pżi Bożich Swużbach habȯ kaikiżkuliż pżipadnoſcżach
chwalbne Kérluſche ſpėwaja! — Ṅezibuẇu ſo cżi ſchitke Stawȯ, déż pżi
tżeſném Ẇeſelu Zénki tżeſnéch, hȯdnéch Pėſnicżkow ktwojimai Wuſchomai
pżindu? — Żto tżujeſche té, hacż tebe daloka wo czuzém Kraju ṅenadżiczé
ſerbſki Jazék poſtrowi? Żto tżujeſche té, hacż té po dowhim Tżaſu wȯtzné
Krai zas naſtupiwſchi preṅe ſerbſke Swowo zaſwȯſcha? — Ha ṅeiſé té
hiżcżen żeṅi kedżbuwaw, kak ẇele lėpe ſchitlo zrozemiſch, kak ẇele lėpe
ſchitko w Pȯṁatku z dżerżiſch, kak ẇele bȯle tebi ſchitko k Wutrobe dżo,
żtoż ſé wo twojei ſerbſkei Rétżi ſwȯſchaw? — Lei to jo mȯcz macżerneje
Rétże, wo kotreiż twoja Macż tebi pżi Kolebczé ſpėwaſche; to jo ta Rétż,
kotrejeż ſwȯdke Swowa pṙeṅe wėdomne Mȯſle ha Zatżucża wo tebi
wubudżichu; to jo ta Rétż, wo kotreiż té pṙeṅi krȯtż tebi wėcżṅe lubo
ſwowa: Nano — Macżi — wupraẇi; to jo ta Rétż, wo kotreiż té twȯi pṙeṅi
Pacżer Bohu tomu Kṅezei ſcżeleſche. — Tohodla bȯdżmȯ Serbja zczéweju
Wutrobu; bȯdżmȯ Wȯtczow hȯdṅi Séhnoẇe! Wukhowaimȯ naſchu Narodnoſcż,
meimȯ zandż macżernu Rétż! — ha żaſpėwaimȯ jednomȯſṅe:

„Tracż dérbi Serbſtwo zawoſtacż,

Ha joho Kcżėw mi pżiberacż,

Dóiż Boże Swóncżko wobſwėcżi,

Ha Mėſacżk tȯn Krai wużiſki.

Tracż dérbi Waſchṅo wokczowſke,

Ha kóżde Prawo kwalobne.

Dȯiż żadén Zwón wo Kraju żri,

Ha witaja ſo wote-mſchi.

Każ dowho Moczé Móſleṅa

Duch Wużitżanſki żadén ma

<pb n="7"/>

Ha żadén Jazék hiba ſo,

Tracż dérbi naſche Serbowſtwo!“

Jakub Nowak.

Z Khrȯſcżicz. 12. Dżeṅ Nov. bȯ wo khrȯſtżanſkej Korcżṁe pṙeṅa
Zromadżizua naſchoho ßerbſkoho Towarſtwa wodżerżana. Snėh ha rozne Ẇedro
ṅezatraſchi, zo bȯ ſo khėtra Mnohoſcż Serbow romadu zeiſchwa. Pſchedſéda
Jėzorka wotewri Zromadżiznu, ha ſpomni wo ſwojei Rétżi na tȯn Wużitk,
kiż taike Towarſtwa pżiṅeſu, nicz jeno wo duchowném Naſtupaṅu hale też
żtoż cżėwne Zbożo potṙechi. Potom bȯchu towarſtwowo Wuſtawki, habȯ
Statuté prėdk powożene, ha za dobre zpȯznate. Do Wuƀerka bȯchu wuzwoleni
Bibrach z Leina, Mrȯz z Wujezda, Kubaṅka z Khrȯſcżicz, Herman z
Khrȯſcżicz, Hórka z Wudwoṙa, Jentż z Tżornecz.

Na to wobzankne Towarſtwo Pżiſtup k jenei Peticziji budéſchinſkoho
ßerbſkoho rétżeṅſkoho Towarſtwa, dżeż ſo wo Poſtajeṅo dweju ſerbſkei
ſudniſkej Dworow proſé, każ też k jenei ralbitżanſkoho ſerbſko
Towarſtwa, kiż za Serbow ſerbſkje Zakoṅe żada. Czéż ha Kochta
pȯẇedaſchtai wobſchėrṅe, żto jo ſo na wownei Zromadżizṅe wſchitkich
ſerbſkich Towarſtwow w Budéſchiṅe dla Wuzwoleṅa na dreżdżanſki Seim
rétżawo ha poſtajiwo. Do Towarſtwa dachu ſo zapiſacż 80 Sobuſtawow. Po
Skȯntżeṅu bȯ Pżedſédże Jėzorczé, Piſmaẇedżeṙei Petaſchei ha Czéżei
„Swawa!“ wuṅeſena.

Z Ralbicz. Druha Zromadżizna ralbitżanſkoho ſerbſkoho Towaṙſtwa bȯ
wodżerżana 12. Nov. w Koṅeczach. Pżedſéda Czéż naipṙedé poẇedaſche, żto
jo ſo wo Budéſchiṅe na wownei Zromadżizṅe Wuzwoleṅa dla wobzanknéwo.
Wſchitko to bȯ też wot naſchoho Towarſtwa za dobre zpȯznate. Bez ẇele
druhimi Wėczami bȯ też wuradżena jena Petizia, kiż żada, zo bȯchu też
podjanſczé Serbjo wo Dreżdżanach ſerbſke boże Swużbȯ dȯſtali. Taſama
budże ſwojim Tżaſu też druhim ſerbſkim Towarſtwam pżipȯſwana. Towarſtwo
wobpżija nėtk 102 Sobuſtawow.

Z Radworja. 12. Dżeṅ Nov. mjejeſche naſche ſerbſke Towarſtwo Zromadżiznu
na tżorném Hodleṙu. Pżedſéda pżiṅeſe Pȯẇeſcż wot Wobzankṅeṅow wowneje
Zromadżizné wſchitkich ſerbſkich Towarſtwow w Budéſchiṅe. — Na to
jednaſche ſo wot toho, żtȯ bȯ ſo na pżichodné Seim wuzwolicż hodżiw. —
Towarſtwo pżiſtupi dwėmai Prȯſtwomai budéſkoho Towarſtwa za ſerbſke
Zakoṅe ha dweju ſerbſkei ſudniſkej Dworow ha k ṅomu pżiſtupi zaſé 7
nowéch Sobuſtawow. Pżichodné krȯtż budże ſo rétżecż dla ſerbſkich bożich
Swużbow w Dreżdżanach; każ też na Naṁet Wutżeṙa Piwarcza wot Wużitka
ſerbſkich burſkich Towarſtwow.

Swėtne Podawki. (Politika.)

Jene téch naiẇetżich Kraleſtwow w Europiſkei jo te, k Powṅu wot nas
leiżacze rakufke Keiżorſtwo (öſtreichiſches Kaiſerthum). Wóſche druhich
Krajinow wobſteji wone jenoi z wóſém Kraleſtwow (Königreiche), wſchitke
ẇele ẇetże hatż naſcha Sakſonſka ha ma na 39 Milionow Wobódlerjow, —
hako 18 Mill. Swowjanow (Slaven), Cżechow, Polakow, Slowakow, Hanakow,
Ruſniakow, Serbow, Krowatow, Morlachow, Bulgarow. Dale 8 Mill. Rėmczow;
5 Mill. Jtalſkich; 5 Mill. Wuheṙow (Ungaṙow, Madżarow). Pżi nėtuſchim
Bėdżeṅu za Swobodnoſcż naſtachu tam krajtupjacze Ropoté ha Zbėżki, ha
zrudné Kóncz rożeſche kraſnomu Keiżorſtwei. To bȯ ſo wėſcże też ſtawo
<pb n="8"/>ṅebóchuli Ludé, ſwojomu Keiżorei ſwėrṅe podacżi, Napżecżnikow
Zwóſcż wutrobṅe podmoreli ha ſo dżėlacze, rozpadacze Kraleſtwa z nowémi
Zẇaſkami wobkrucżili. Tak ſta ſo w Jtalſkei, dżeż Radeczki, jedén 82 Lėt
ſtaré Schedżiwcz z ẇetża ze ſwowjanſkimi Sénami wo krótkim Tżaſu
Ṅepżecżelow z Kraja wuhna, Lud zmėri, ha Swobodże po Zakoṅom Prawo dobó.

Tola też ſami Swoẇeṅo, Krowatojo ha Serbja, potżachu ſo zbėhacż, nicz
napżecżo Keiżorej, hale pżecżiwo Wuheŕam, ſwojej Swobodé ha ſwojich
narodnėch Prawow ſtarém Ṅepżecżelam. — Hatżruṅe 36,000 wot ṅich w
Jtalſkej za Keiżora wojwaſche, ẇedżeſche jich Ban Jelatżicż tola z
taikim Zbożom pżipoẇedżenu Wóinu, zo wȯn z krótka Ṅepżecżelow z
wótcznoho Kraja wuhna ha jich zczėhuwajo pżed Rotami wuherſkoho wownoho
Mėſta Buda-Peſth (Ofen-Peſth) ſtejeſche. Kak zprawna talej Wóina bėſche,
kotruż Swowjeṅo zapotżeli, dopokaza Keiżorowa Podwolnoſcż, jich ze
ſwojim ſamotném Wóiſkom podṗeracż. Hiżom cżeṅeſche na wóſchu Porutżnoſcż
móczne Wóiſko z Wina, hatż Duch teje Pżekoré też tudé Wojakow ſtaru
Swėru zahubiwſchi, wilke Ṅezbożo ha Krejpżelecżo na Kraj ha Mėſto
pżiṅeſe. Wo krótkim bėſche czéwo Mėſto wobroṅene; Studentojo ha knim
pżeſtuṗeni Wojaczé bėchu pilni w Twaṙeṅu Barikadow; Rebje bȯchu
wuzbeṅene, z Czėlbami wobſadżene, ha kȯżdé, kiż jich Skutki haṅo, ſo z
nimi zjenocżicż ṅechaſche, za Kraja Ṅepżecżela zpóznaté. Ẇele Tawzėntow,
każ praẇa na 70,000 woſtaji wſchitko ſtejo a leiżo ha pȯtaſche ſwoje
Zbożo wo druhich Mėſtach ha Krajach. Samó Keiżor poda ſo do Olomucza.
(Ollmütz.)

Nėkotzi zadſṗėwſchi wſchitke Rożeṅo woſtachu ſwėrni ſwojom Keiżorej — ha
wot ſwojich Ṙepżecżelow napaṅeni, pótachu ſwój Wucżek wo Czérkwi ſẇ.
Scżėpaṅa, ſebi mósliwſchi, tón Lud, hatżruṅe wot Zwóſcże ha Bwuda
zaſleṗené, budże k naiṁenſchomu ſẇecżene Mėſto tżeſcżicż. Hale ach! Zeṁa
mowa żrecż pżed taikej Bohazabucżiwoſcżu, kiż też to, żtoż jo kóżdomu
tola naiſẇacżiſche z ṅewuṙeknitej Surowoſcżu pżez Kreẇpżelecżo ſwojich
Sobubratrow woblakẇe.

Nicz zpokojom z tém cżeṅechu nėkotzi pżed wȯiſke Zaſtoinſtwo, ha jow bė
Miniſter Latour Wopor jich zafakweje Lózoſcże. Z Tzélbami Zarażenoho
cżeṅechu joho z Keiże won, zeṗrechu joho na jedėn Żtom ha tzélachu za
nim. Toho ſécżi zadżernéchu jomu za Schiju Żtrék ha wóibeſéchu joho na
jedén Swėcżenk na Haſé.

Na Póẇeſtwo wot taikich zrudnéch Podawkow pżicżeże z Wuherskej Banus
Jelatżicż — z jenoſcżi ſo z témi Swėru wobkhowaczėmi Wojakami. Wulke
Wóiſko z Cżech pżiẇeże naiwóſchi Ẇedżicżer Windiſchgrätz Wino bė czéle
wobdate, ha na wobemaj Bokomaj pżihotuwachu ſo krawnej Bitẇe.

Taſama zapotża ſo poſlene Dné zandżenoho Mėſacza, ha trajeſche z wilkej
Surowoſcżu ẇaczé Dnow. Wojakow wobſtaina Wutrobniwoſcż jedėn Kruch Mėſta
po druhim wobſadżi — hatż ſo napoſledku wſchitko poda.

Bez tėm pak hatż ſo Wotpoſwani Mėſta z Windiſchgrätzom ſwojoho
Podcżiſneṅa dla rosrétżwachu, pżindże Pȯẇeſcż wot Pżibliżuwaṅa Wuheṙow
Winej na Pomocz; na to zapotżachu Mėſcżeṅo, napżecżo wſchomu Prawej z
nowa krawnu Bitwu.

(Pżichodṅe dale.)

19. Dżeṅ Nov. zmėje khrȯſtżanſke Towarſtwo Zromadżiznu w Leṅe.

Jėzorka, Pżedſéda.

Kṅez Seiler je nam 16 Tżiſwow Kniżkow z Napiſmom „Kniżki pżi Wużiwaṅu
bożoho Wotkazaṅa rc.“ — pżipóſwaw. Za tutón Dar praẇa lubozné Dżak Stawó
ſerbſkoho Towarſtwa na budéſkim Seminaṙu. Kral. Starſchi.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu we Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

<pb n="9"/>

Jutnitżka.

3. Tżiſwo. 25. Dżeṅ Nazémnika (Novembra). 1848.

Jo zezkhadżawa Jutnitżka

Na Ṅebju narodném,

Was Serbow rad’ bó wodżiwa;

Po Pucżu khwalobném;

Cze dobru Zmóſwoſcż podṗeracż.

Ha pżecżiwo Zwȯm wojuwacż.

Zo ſẇate Prawo wobkhowa

So ze wſchej Khróbwoſcżu

Dżeż Zwóſcż ha Pżemócz rozéwa

Bó joho Wobſtacżu;

Duż radé bó też Jutnitżka

Pżiṅeſwa Prawdė Poſelſtwa.

Zo jaſne Swėtwo Wėrnoſcże

Bó Serbam ſwėcżiwo;

Zo Móſle ſtraſchnej Cżėmnoſcże

Bó z Kraja wuhnawa;

Zo Wėrne wſcho ha Khwalobne

Ḃez naſchim Ludom zwoſtaṅe.

Żtoż dobre jo ha póczcziwo

Cze zjeẇicż Jutnitżka

Ha w Duſchach zbudżicż horliwo

Za Narod Zatżucża.

Zo Potżinki, kiż khwalbne ſu,

B́ez Serbſkim Ludom zwoſtanu.

Ztóż Prawdu lubẇe, Prawo cze

Ha Zprawnoſcż ṅepuſchcżi,

Toho Bóh wėſcżi żonuẇe

Jom’ Pomocz poſkicżi.

Tak Bóh też naſchu Jutnitżku

Ṅech żonẇe ze wſchej Pomoczu.

Zo bȯ za Serbow Zbożomnoſcż,

Wſcho Dobre ſkutkwawa

Ha k Narodnoſcżi Horliwoſcż,

Wo Duſchach zpėchwawa!

Pon ṅeṅdże naſche Próczwaṅo

Za Dobre czéle podarmo.

Jaromėr.

Wopomṅecżo Wotemṙetoho.

Dżejaté Dżeṅ Novembra wumṙe wȯſoko doſtoiné Kṅez Kṅez

Jan Mahr,

Doktor Duchomſtwa, Kanonikus pżi Tachantſtẇe ſẇ. Pėtra w Budéſchiṅe,
Probſt Klȯżtera w Laubaṅe, każ też wo ſwojim Tżaſu Arczé-Mėſchnik ha
ſchulſki Prėdkſtojicżer w Arczé-Preſbyteracże Lauban, Rétżeṙa Rjada
tżornoho Hodleṙa, rc.

Na 16. Dṅu mawoho Rȯżka 1765 narodżi ſo wȯn w Ṅebeltżiczé, dżeiż wȯn też
hako Dżėcżo hoṙeroſcżeſche — tak w narodném Doṁe każ w Schuli ſwoju
pṙeṅu Wutżbȯ dȯſta, ha, hiżom zahe ſwojoho Ducha kraſne Moczé
wopokazawſchi, Nakhilnoſcż woſobniſchomu Powowaṅu pżeradżi. Joho
Starſchej ſo na tém wutrobṅe ſẇeſeliſchtaj ha ṅeſtaraſchtaj ſo za nitżo
bȯle, hatż tulej joho Żadoſcż doṗelnicż. Tak pżindże wȯn do Prahi, dżeż
wȯn ſwo<pb n="10"/>je Studuwaṅo wo ſerbſkim Seminaṙu zapotża; z kotrohoż
pak ſo wȯn po 8 Létach do Roma poda, dżeż wȯn w Zromadżizṅe k Roſchėṙeṅu
Wėré (♣collegium de propaganda fide♠) ſwoje Studowaṅo dokoṅa. Jow ſebi
wȯn pżez ſwoju Pilnoſcż ha Dżėwawoſcż tu Luboſcż Wſchitkich zaſwużi —
bėſche pak ſo też wo ſẇ. Wėdomnoſcżach z taikim Wużitkom rozwutżuwaw, zo
joho k Doſtoinoſcżi jenoho Doktora ſẇ. Piſma wuzbenéchu.

Te ſẇ. Sẇecżizné dȯſta wȯn w Kapali tejeſamſneje Zromadżizné; tu poſleṅu
ṁėſchniſku Sẇecżiznu pak na 6. Dṅu Haperleja Lėta 1788.

Jena wutrobna Żadoſcż cżeṅeſche joho do wȯtcznoho Kraja; jenoj pod
wużicżanſkim Ṅebjom nadżeſche ſo wȯn z prawém Wużitkom wo Kréſtuſowoj
Winiczé ſkutkwacż, — jenoj ſwojim Krajownikam czéſche wȯn te Swowo boże
zjeẇicż, Z ẇeſowoſcżu, powné dobréch Prėdkwzacżow rȯcżi ſo wȯn Dom. K
ſwojej wilkej Zrudoƀe pak jow zoni, zo nidże żane Mėſto prȯzne, kotraż
mow wȯn naſtupicż. Bȯh tȯn Kṅez bėſche je hinak wobzanknéw. ṗecż Lėt
pżebȯwaſche wȯn w Bjarnatżiczé (Bernſtadt) pola ſudniſkoh
Prėdkſtojicżeṙa Réchtaṙa, pżi kotrémż wȯn wo Kapali boże Swużbȯ
dżerżeſche ha ſebi pżez Wotcżeṅeṅo joho Dżėcżi wilki Dżak zaſwużi. Powné
duchownéch ha cżėwnéch Moczow, powné żeliwoj Żadoſcże za roſchėrném
Skutkwaṅom, wȯn dlėje wo telei Swużbe woſtacż ṅemȯżeſche, ha dokelż
hiżcżen nidże żane Mėſto wo wȯtczném Kraju ſo ṅenamaka, proſcheſche wȯn
ſwojoho Biſkopa ha Ordinariuſa Schüllera z Ehrenthal za Dowolnoſcż, ſebi
w Czuzƀe ſwojomu Powowaṅu hȯdné Blak pȯtacż. Z telej Dowolnoſcżu ſwojoho
Biſkopa wopuſchcżi wȯn w Lėtu 1793 zaſé ſwȯj wȯtzné Kraj ha poda ſo do
Haag w Keiżorſkim, dżeż wȯn hako Kapwan wilkeje Woſadé zbożomṅe
ſkutkwaſche. Tola hiżom w Lėtu 1796 powowa joho ſwȯj tedomſchi
Ordinarius Biſkop Kobalcz zaſé domoj. Talej Pȯjeſcż, kiż bėſche pżed
nėkotrémi Lėtami joho wulczé ſẇeſeliwa, zrudżi joho nėtk, dokelż wȯn bė
tam jedén Lud nadeſchow, kiż joho jara lubo mėjeſche, joho wutrobṅe
tżeſcżwaſche ha wȯſoko ważeſche. Tola pak wȯn poſkaſche ſwoju duchownu
Wȯſchnoſcż, hatżruṅe jomu cżezczé paże. Biſkop Kobalcz poſtaji joho za
Prėdaṙa wo tachantſkej Czérkwi ſẇ. Pėtra w Budéſchiṅe, kotreiż Swużbe
wȯu hatż do Lėta 1819 prėdkſtejeſche, ha to z taikej Swėru ha z taikim
Zbożom, zo joho hiżom w Lėtu 1810 za Kanonikuſa tejeſamſneje Czérkẇe
wuzwolichu. — Po Sṁercżi Kanonikuſa ha Probſta Werneṙa w Laubaṅe porutżi
jomu Biſkop ha Tachant Lock w Budéſchiṅe, pod kotrémż tedém też tamne
Krajiné ſtejachu, ha kotréż bėſche też Viſitator klȯſtérſkich
Kneżéncżkow ſẇ. Madlené w Laubaṅe, telej Mėſto zaſtupicż.

Hatż w Lėtu 1820 Pżikazṅa Bamuża żtéri Faré Kulow, Jauernik, Hennersdorf
ha Pfaffendorf z Wraczlawſkim Biſkopſtwom zjenoſcżi, poſtaji Joho
Wraczlawſke biſkopſke Zaſtoinſtwo za Arczé-Mėſchnika Czérkẇow ha Schulow
téchlcj Woſadow. Tola jenoi krȯtki Tżas wobkhowa wȯn tulej wobcżeżnu
Dȯſtoinoſcż, dokelż Należnoſcże Klȯżtéra joho czéwȯ Kedżbliwoſcż ha
Staroſcż żadachu.

Wo Lėtu 1838 ſẇecżeſche wȯn Jubiläum ſwojoho pow ſta lėtnoho
Mėſchniſtwa; pżi tutej Zkwadnoſcżi joho też bramborſki Kral hako
ſwėrnoho ha zaſwużbnoho Muża za Czérkẇe ha Schule tżeſcżuwaſche ha
poſtaji joho do Rjada Rétżeṙow tżornoho Hodleṙa. Wȯn wumṙe mérṅe wo tém
Kṅezu na 9. ṙebané do Hennersdorfa 43. Dṅu Nazémnika. Ṅech wotpotżẇe wo
Mėṙe!!

<pb n="11"/>

Dże da jo tola naſch Kṅez Biſkop tak dowho bow? taklej hiżom jo ſo ṁe
nėchtȯn żkuliż praſchaw. Ja czu wam tu Wėcz z krȯtka rozpojedacż.

Ta Swobodnoſcż nėtuſchoho Tżaſa jo też téch naiwȯſchich Zaſtoinikow
katholſkich Kżeſcżijanow zjenoſcżiwa, zo bȯchu po ſwojej Winwatoſcżi ha
Pżiſwuſchnoſcżi, hako cżi, kiż poſtajeṅi ſu, paſcż ha zakitacż
Kréſtuſowo Stadwa, ważne Należnoſcże ſwojich Czėrkẇow ƀez ſobu
rozrytżeli, za jich ſẇate Prawo wojuwali ha żtożkuliż k jich Zbożu
wużitne ha potrėbne bȯcż mowo, wobzanknėli. — Z daloka ha zblizka, ze
wſchėch nėmſkich Krajinow ſu ſo cżi katholſczė Biſkopojo zkhadżuwali do
Mėſta Würzburg wo Baiernſkej. Tute Mėſto jo wo tėchlei Duach jenu
Zromadżiſnu wo ſwojich Muṙach widżawo, każ lėtſtotétki żana bowa ṅejo.
Pżitomṅi bėchu: Kardinal ha Arcze-Biſkop ze Zalczburga. Cżi
Arcze-Biſkopojo z Bamberga — z Münchna — z Freiburka — ha z Kölna. —
Dale cżi Biſkopojo z Awgsburga — z Paſſawa — z Regensburga — z
Eichſtädta — ze Speiera — z Würczburga — z Hildesheima — z Osnabrüka — z
Münſtera — z Triera — z Limburga — z Kulma — z Rottenburga — z Ermelanda
— z Fulda — z Budėſchina. — hiżcżen Druzė, kotziż bėchu zadżėwani, ſami
pżincż, wotpȯſwachu ſwojich Zaſtupnikow, każ Fürſtai: Arcze-Biſkop z
Olomucza ha Biſkop z Wraczlawu. Dale też Biſkop z Maincz ha z Brixen.
Dale bėchu cżilej Biſkopȯjo z ẇetża kȯżdė hiżcżen nėkotréch Duchomnėch
ſobupżiẇedli.

Tȯn 23. Dżeṅ zandżenoho Mėſacza bėſche tȯn poſtajenė Dżeṅ Zapotżeṅa jich
Wuradżeṅow. Zaje Rano hiżom tam wilka Mnohoſcż Luda tachantſku Czérkei
napelṅi; dokelż jow czėchu cżi zromadżeni Biſkopojo ſwȯj ważnė Skutk
zawożicż, — Boha toho Kṅeza, kiż jo tȯn Zpotżatk, Srėdk ha Kȯncz kȯżdoho
dobroho Skutka, proſėcż: zo bȯ wȯn z miwėmai Wotż omajna ṅich ladaw,
ſwoju böizku Nadu ha Pomocz jim zkicżiw ha jich Prėdkwzacża żonuwaw. Wo
dohich Rénkach na wobemaj Bokomaj ſeidżachu woni wo Chȯṙe Czėrkẇe. Traż
tak nėkotra Sėlſa ſo roṅeſche, hatż tȯn ſchedżiwȯ Arcz-Biſkop z Bamberga
z hnutém Woſom „Pżindż Duchoſẇaté!“ zaſpėwa. Tȯnſamȯ dżerżeſche też tu
bożu Mſchu. Pżi Wopraẇeṅu pozbenėchu ſo wſchiczė Biſkopojo wot ſwojich
Mėſtow, pżiſtupichu k Wowtarej ha dżėchu k Wopraẇeṅu. — Na Kȯnczu bożeje
Mſchė ſėnė ſo Arczebiſkop z Bamberga hako Metropolita wot Biſkopſtwa
Würczburg pżi Podnożkom Wowtaṙa na Thrȯn ha kȯżdė tėch pżitomnėch
Biſkopow woſebe ſo k ṅomu poda ha kletżo ha wȯtze Wuznacżo Wėrė
wotpowożi, ha z Pżiſahu wobkrucżi.

Po dokoṅanėch bożich Swużbach podachu ſo cżiſami do tamnoho Seminara,
dżeż bė wo wilkim, ṙeṅe wudėbenėm ha k tomu pżihotuwanėm Zale jich pṙeṅa
Zromadżizna. Teſamo dżerżachu ſo potėm wſchėdṅe, dopowṅa wot knapow
dżeẇecżich hatż do jenej; — ha Popowṅu wot ſcheſcżich hatż do
dżeẇecżich. Arcze-Biſkop z Cölna bė za Pżedſėdu wuzwolenė, Biſkopaj, z
Augsburg ha z Rottenburg jomu k Pomoczė ſtojeſchtaj. Schėſcż Piſaṙow
Protokoll ẇedżechu.

Żto ſu tam wſchitko wutżinili, budże wſwojim Tżaſu zjeẇene; tudė
wopominamȯ jenoj z krȯtka to, żtoż woni k Wuẇedżeṅu ſwojich Wobzankṅeṅow
pṙedė wſchoho tżinicż za nuzna zpȯznachu, ha jow ſwuſcha Wotpȯſwaṅo z
czėhuwaczėch Piſmow, hako:

1) na wſchitkich katholſkich Kżeſcżijanow wo czėwėm nėmſkim Kraju, kiż
budże ze wſchėch Klėtkow zjeẇene.

<pb n="12"/>

2) na kȯżdoho Kraja wȯſche Zaſtoinſtwo woſebe.

3) na wſchitkich Duchownéch, zo bȯchu w Swėṙe ha Wėṙe wobſtami, ſo, joli
mȯżno, kȯżde Lėto pod ſwojim Biſkopom zromadżili, ha z nim, žtoiż jo k
Wubudżeṅu ha k Sėlnoſcżeṅu czėrkwinſkoho Żiweṅa trėbne, wuradżwali. —

4) na Bamuża, wo kotrėmż ſo Wotpoladaṅa ha Wobzankṅeṅa Zromadżiznė
zjeẇa.

Na 15. Nov. pṙedé hatż rȯzno dżėchu, zromadżichu ſo hiżcżen jedėn krȯtż
wo bożim Doṁe, ſo wutrobṅe dżakuiczé za joho Nadu ha Pomocz, każ też
joho poniżṅe proſchiwſchi, wȯn czéw ze ſwojej mȯcznej Ruku podeṗeracž,
żtoż mowo ſwojej ſẇ. Czérkwi k Wużitkej bȯcż. Czėwo Mėſto bėſche ſo
zromadżiwo, tėch lubwanėch, wȯſoko tżeſcżwanėch Kṅeżich hiżcżen jedėn
krȯtż widżecż. Samo dżeẇecż ẇeſuėch Woſadow z Wokownoſcże pżicżeżechu ze
ſwojimi Duchownémi ha z Khorojemi, Pacżeṙe ha Khėrluſche ſpėwajo, tulej
Sẇatocżnoſcż powȯſchicż, do Mėſta. To bė ṙana Pżileżnoſcż, k Ludej
rėtżecż. Tulej wużiwſchi naſtupi Arcz-Biskop z München ſẇecżene Mėſto ha
rėtżeſche hako woprawdże dobré Paſtér tém nadobṅe woko ſo zromadżeném
Tżrȯdam. Po dokoṅanéch bożich Swużbach żadachu ſebi Wėriwi lubwanėch
Wȯtczow kȯżdoho woſebe widżecż, ha jim poſleni krȯtż ſwoju Tżeſcż ha
Luboſcż wopokazacż. To ſo też ſta. Po Rjadu dżėchu Biskopojo pżez te
Tawſéndė ha Tawſėndė, kotziż tak deṙe w Czėrkwi każ wonka z kȯżdoho Boka
na ſwojich Kolenach leiżo biskopske Pożonwaṅo dȯſtachu.

Khrȯſtżanſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche 19. Novembra w Leṅe ſwoju druhu
Zromadżiznu; — ta bė ſėlṅe wopotuwana. Kubaṅka nazpomni, zo w Jutnitżczė
Buk ze Zejicz hako Wuƀernik ṁenowanė ṅejo.[1]⁾ Kapwan Wowcżerk
napominaſche k dalſchomu Pżiſtupej, ha k taikomu Skutkwaṅu Stawow, zo
budża lȯze Hubu meltżecż ha bwudne Mȯſle wot Towarſtwa ſo zdaluwacż.
Pżedſėda rozkwadże, zo budże, dėż naſchi Duchomni ha Wutżeṙo ſo tak
pilṅe k tej Wėczė dżerża, Towarſtwo cżim bóle nadobowacż. —

Dale ſo wot toho jednaſche, koho bóchmó na pżichodnė Sejm pȯſwali. Na
Dowolnoſcż Zromadżiznė tżitaſche Rėchtar z Leṅa wobſchėrniſchu nėmſku
Rėtż prėdk. — Po tėm ſtaji Pżedſeda Namet: „Ṅech ſo Pokwadnicza
(Prämien-Kaſſe) za doſtoinėch Tżeladnikow zawożi!“ Wutżer Kochta
rozkwadże tulej Mȯſl wobſchėrṅ# ha radżi, zo bȯ ſo Zawożk k nowom Lėtej
ſtaw# Na Pozledku Stawȯ na 5 Thlr. za jenu ſerbſk# Khoroj romadu dachu.
Nowéch Stawow podpiſachu ſo 27 — tak zo jo Litżina wſchėch hiżom 107.

☞ Ruṅe z Dreżdżan Pȯẇeſcż pżindże, zo budże pżichodṅe Zakoṅ Serbam wo
ſerb# ſkej Rétżi zjeẇenė ha budż ſo z wuzwolenſkim Zakoṅom zapotżecż.
Red. Smole# jo za Pżewożeṙa wuzwolenė ha Rétżni# Rėchtar hako Prawiznik
k Pżeladej po# ſtajenė.

Jutze, hako 26. Dżeṅ Nazėmnika Popowṅ# tzjoch zmėje ṅebeltżanſke ſerbſke
Towarſtwo pṙeṅ# Zromadżiznu, ha to na Schuli w Ṅebeltżicz# Wſchėch
dobrėch Serbow z czėwoj Wokownoſcż lubozṅe pżeproſė te Zaſtoinſtwo.

Sṙedu Ẇetżor woſėmich zmėje czėrkwinſke T#warſtwo w Budėſchṅe
Zromadżiznu.

Swawa Nalbitżanam! Taika Khe#muſch dṙe hiżcżen ƀez Serbami bowa ṅejo,
k#lėtza Ralbitżanſka. Wóſoko, wȯſoko hoṙeka tam ſreid# Wſė ṙana kraſna
ſerbſka Khoroj ſmahowaſche kotr#dėrbi też pżichodṅe kóżdė rócżnė Tżas
wuſtajen# bócż. Tżeſcż ha Dżak wſchėm tėm, kiż ſu pż#ſwoje Darė nam
Khoroj wuzbenėli.

J. K — a, khermuſchnė Hȯſcz.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.
Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutuitżka.

4. Tżiſwo. 2. Dżeṅ Hodownika (Decembra). 1848.

Lubi Serbja!

w téchlej Dṅach budża ſo Wȯlbȯ na Dreżdżanſki Sejm habȯ Landtag
zapotżecż. Tutȯn Sejm budże pak tȯn najważniſchi wote wſchich kiż ſu hdė
wo naſchim Kraju wotdżerżane bȯli: dokelż wȯn dėrbi wſchitke ſtare
Brachi zahȯjicż, nowe ha lėpſche Wuſtawki mėſto zaſtarskich ha wohidnėch
poſtajicż: wȯn dėrbi ze ſtaroho padaczoho Twareṅa nowé kraſné Hrȯd
pozbėhnėcż.

Lubi Serbja! wuzwolmȯ ſebi tohodla tajkich Mużi, wot kotrėchż ſmȯ
pżeſwėdſeni, zo budża naſche Zbożo pȯtacż, wuzwolmȯ ſebi tajkich,
kajkichż ſebi wſchudżom wo ſerbskim Kraju żadaja, ſprawnėch Mużi,
Pżecżelow Luda ha Krala, horliwéch Serbow.

Zo bȯchmȯ pak to dokoṅeli, żtoż ſmȯ ſebi prėdkwzali, bȯdżmȯ pżezjene ha
ſtȯjmȯ krucże hromadu. Zjenocżeni budżemȯ dobȯcż, rozdrebenėch pak budża
nas z mawoj Prȯczu pżewinécż cżi kiż naſche Zbożo ṅepȯtaja.

Bȯdżmȯ pżezjene — ale bȯdżmȯ też dżėwawi! Ṅech ſebi żadén ṅemȯſli: „Żto
budu tam ja wutżinicż? Tżomu teje Czedle dla Pucże khodżicż? Ja to
druhim woſtaju!“ Zaṅdżene Tżaſé nam jaſṅe doſcż pokazuja, żto ſu tajke
Mȯſle Serbam Dobro pżiṅeſli, ha kak ſu ſo cżi druzė za nas reṅe ſtarali!
Hejzo jo Leṅoſcż żkȯdna ṅebȯwa, dha budże je wėſcżi pżi tutej
Skwadnoſczi. Pżez Dželbracżo pak budże też tȯn Naiſnadniſchi dobrej
Wėczė pomhacż. Ṅech ſebi Wſchiczé pomȯſla, zo kȯżdé Wȯs, kiż mȯ z
Leṅoſcże zaṅechamȯ, Pżecżiwnikej Dobȯcżo lubi!

Ha Pżecżiwnikow budže ſo doſcż namakacż. Woni budża pżincż, ha budża ſo
pżecżelṅe ſṁecż, ha ſo kwonicż, ha Kwobuki ze ſwojich wȯſoko rodżenéch
Hwowow zejmowacž, ha ṙane Swowa rétżecż ha wot Runoſcże Burſtwa ha
Zeṁanſtwa poẇedacż. Ja pak praju: Newėrcże tėm, kiż ſu każ Pijelczė
hiżcżen z waſchej Kreẇu naſėcżeni; ṅewėrcże tutėm Ẇelkam, kiż bȯchu ſo z
ṙanémi Swowami radė do Waſchej Wowtżerṅe pżimojeli potom pak waſche
Stadwa roztorhali.

Dale budża też druzė pżincż, kiż budża, Séṁo Zawiſcże ha Pżekorė do
waſchich Wutrobow rozſėwajo, takhlej k Wam rétżecż: Ṅewuzwolcże toho,
habȯ ṅewuzwolcże tamnoho! tȯn jo lutherski habȯ tȯn jo podjanski! Tajkim
Ludżom jo ta ṙana Pżezjenoſcż bez nami Cżerṅ wo Wȯtżku, tajczė bȯchu
radé zas Tżaſė ſtaroho Nemėra ha Wȯjnė zbudżili. Ṅewėrcże jim: woni
Waſche Zbożo nochczedża!

Téch wuzwolcże, za kotréchż ſu ſo zjenocżene ſerbske Towarſtwa
wuprajili. Wȯ jich znajecże tėch ſprawnėch Mużow, téch wėrnéch Pżecżelow
naſchoho Krala, téch krutėch Zakitaṙow ludowoho Prawa, tėch ſwėrnėch
Sénow ſerbskoho Naroda. Za tajkich ſu ſo wo ſwojim Ziweṅu wſchėdṅe bez
nami wopokaſali. Tėch wuzwolcże!

<pb n="14"/>

Serbſki Czentralnė wuzwoleṅski Wuberk jo tutėch Kṅezow za Zapȯſwanczow
na dreżdżanski Sejm poſtajiw. Jich Ṁena dżėlimȯ mȯ nėmskej Rétżi ſobu,
dokelż dérbja ſo tak na wuzwoleṅski Liſt napiſacż.

♣VI.♠ Wokres. Za druhu Komoru: Johann Lehmann, Richter in Plotzen.

♣VII.♠ Wokres. Za druhu Komoru: Räde, Pfarrer in Gutta.

Za prėṅu Komoru: Peter Zieſch, Erbrichter in Naußlitz.

Hugo Seyfert, Actuar in Budiſſin.

♣VIII.♠ Wokres. Za druhu Komoru: Johann Lehmann, Beſitzer d.
Königsmühle.

Za prėṅu Komoru: Hugo Seyfert, Actuar in Budiſſin.

Peter Zieſch, Erbrichter in Naußlitz.

♣IX.♠ Wokres. Za druhu Komoru: Broske, Pfarrer in Großpoſtwitz.

Za prėṅu Komoru: Hugo Seyfert, Actuar in Budiſſin.

Peter Zieſch, Erbrichter in Naußlitz.

♣X.♠ Wokres. Za druhu Komoru: Mrȯs, Landrichter in Göda.

Za prėṅu Komoru: Peter Zieſch, Erbrichter in Naußlitz.

Sandmüller, Mühlenbeſitzer bei Nebelſchütz.

♣XI.♠ Wokres. Za druhu Komoru: Johann Jėſorka, Erbrichter in Jauer.

Za prėṅu Komoru: Sandmüller, Mühlenbeſitzer bei Nebelſchütz.

Peter Zieſch, Erbrichter in Naußlitz.

Serbski czentralnė wuzwoleṅski Wuberk.

Réchtar, Namėſtnik budyſkoho Towaṙſtwa

Cżėſla, Pżedſéda radworſkoho =

Valentin, Pſchedſéda budeſtžanskeho =

Mitaſch, Namėſtnik buketžanskoho =

Beṅſch, Namėſtnik ralbitžanskoho =

Rentž, Namjėſtnik khrȯſtžanskoho =

Kokuła, Pżedſėda nebeltżanskoho =

Łukaſch, Pżedſéda minakalſkoho =

Melda, Pżedſėda dažinskoho Towaṙſtwa

Polenk, Pżedſėda ṅeſwatžidlſkoho =

Hejna, Pżeſėda tzihwėſdowſkoho =

Czėž, Namėſtnik bȯrkitżanskoho =

Sékora, Namėſtnik maleſchanskoho =

Brȯska, Namėſtnik hutżanskoho =

Retzka, Pżedėda hnaſchtżanskoho =

Ze Serbow. Wȯ hiżcżen ſo Wſchiczé deṙe dopownicże na tu wilku ſerbſku
Peticziju, kotrejeż Żadaṅa Wam tak praẇe z Wutrobu wzate bėchu, ha
kotruż Wȯ tak pilṅe podpiſali ſcże, — na tamnu Peticziju, kotraż
naiważniſche ha za zbożomnu Pżichodnoſcż naſchoho Serbowſtwa potṙebne
Należnoſcże wopżija, — kotruż ſerbſka Deputatia krainej Wȯſchnoſcżi
pżepodawa, ha tedém też naſchomu lubwanomu Kralej ſwojich Serbow ſtaru
nepoſwabenu Swėru ha Luboſcż wozjewi. Miniſter z Pfordten jo naſche,
Czėrkej ha Schulu naſtupjacze Żadaṅa zmolom kedżbu mėw ha ſebi wot
mėſtżanſkej Kreisdirektioné wo tutéch Naſtupaṅach Rozprawu
(Begutachtung) żadaw. Dokelż pak nitżo ſwȯſchecż ṅeƀe, hatż ſo za
naſche, ſudniſke Należnoſcże naſtupjacze Żadaṅa żto ſtaṅe, jo
budéſchtżanſke rėtżenſke Towarſtwo za dobre zpȯznawo, z nowa tute Wėczé
Miniſterſtwej k Wutroƀe ẇeſcż. Na 18. Nov. jo Pżedſéda Seyfert wot
Miniſtera Brawna Piſmo dȯſtaw, wo kotrėmż tȯnſamȯ ſlubi, zo budża pżi
pżichodném Zawożeṅu nowoho Sudniſtwa wėſcżi tez Serbja ſwoje Prawo
dȯſtacż, ha Wȯn na Sejme tuto podṗeracż. —

<pb n="15"/>

Nėchtȯn żkuliż jo ſo nam pṙedé ſṁaw ha nam za zwo wzaw, zo taike Wėczé
zapotżamȯ, kotreż wuẇeſcż tola nidė mȯżno ṅebudże, dokelż ſmȯ Swabi, ha
nichtȯn nas kedżbu nima. — Bratzja! tak dowho hatż mȯ Pucż Zprawnoſcże
dżomȯ — tak dowho hatż pżezjeni ſmȯ ha pėkṅe romadu dżerżimȯ, zawėrno,
tak nidė żana Mȯcz nas ṅepżedobȯdże ha mȯ naſche Prawa dȯſtaṅemȯ, ha
naſche Żadaṅa bndża dopelṅene.

Ṅebeltżanſke ſerbſke Towarſtwo mjejeſche 26. Dżeṅ Nazémnika w
Ṅebeltżiczé pola Kralecz ſwoju pṙeṅu Zromadżiznu.

Pżedſéda Kokla wotewri tuſamu z jeném nutnėm: „Bȯdż kwalenė“! Dale
rozkwadże wȯn Ważnoſcż, Wużitk ha Nuznoſcż Towarſtwow. Ṁėṅeſche, zo jo
ſo tȯn Tżas pżibliżiw, ta Hodżina biwa, zo też mȯ z dowho Spaṅa
wotucżicż dėrbimȯ; — ha cze naſch Lud pownolétné ha zrawȯ bȯdż, tak
dérbi też Tel bracż na ſwėtnéch Podawkach, dérbi ſebi ſwoje Prawa ſwoju
Swobodnoſcż ha Narodnoſcż ważicż ha zdżerżecż. Pżileżnoſcz k tomu dawaja
nam te Towarſtwa.

Kṅez Farar Kokla napominaſche, zo dėrbimȯ naſche Zbożo na Pucżu
Zprawnoſcże, Pokornoſcże ha Mėr pȯtacż; Luboſcż ſwo omu Wėrchej, ha
ſwojim Prėdkſtojicżeṙam wobkhowacż, każ naſchi Wȯtczojo; dokelż to jo
Pucż wėrnoho Żonwaṅa.

Na to tżitachu ſo Wuſtawki Towarſtwa ha bȯchu za dobre zpȯznate: Jakub
Kral, Kortżmar ze Serbſkich-Baſėlcz, Jakub Schrėbark z Pėſkecz, Mocz
Rėſėberg z Nėmſkich-Baſėlcz, Juri Nowak habȯ Kral z Jėżowa.

Pżedſėda ha Namėſtnik pȯẇedaſchtaj wobſchėrṅe, żto jo ſo na wownej
Zromadżizṅe wſchitkich ſerbſkich Towarſtwow w Budėſchiṅe dla Wuzwoleṅa
na dreżdżanſki Sejm rėtżawo ha poſtajiwo, ha też Zromadżizna ſo wot toho
jednaſche, koho bȯ tam pȯſwawa.

Dale bė za dobre zpȯznate, zo bȯ kȯżdé Hoſpodar ſwoju pownolėtnu Tżelecż
do Towarſtwa ſapiſacż daw, zo bȯ też wona tȯn Wużitk, kiż ztoho
zczėhuẇe, wużiwawa. Do Towarſtwa dachu ſo 60 Sobuſtawow zapiſacż.
Pżichodna Zromadżizna budże 10. Decembra nėmſkich-Baſėlczach.

Po Zkȯncżeṅu bȯ Pżedſédże każ też Druhim „Swawa“ wuṅeſena, ha- „Hiſchcże
Serbſtwo ṅezuƀene“ ſpėwane. —

Swėtne Podawki (Politika).

Mȯ ſmȯ poſleni krȯtż zpȯmnili, zo bė Wino na tu Pȯẇeſcż, zo Wuheṙo jim
na Pomocz cżahnu, tȯn z tėm keiżorſkim Wȯiſkom hiżom z tżiṅené Mėr zaſé
zwamaw, ha z nowa krawnu Bitwu zapotżaw. Tola wſchitko podarmo:
Jelatżicż cżeṅeſche ze ſwojim Wȯiſkom Wuheṙam napżecżo; — joho Wojakow
khrobwoſcżi ſo nitżo ſtajicż ṅemȯżeſche; — wilke Tżrȯdé namakachu Sṁercż
w Donaẇe, druzé, kiż wo krawnej Bitẇe ṅezpadachu, z mȯdrém Wokom kwatajo
Dom cżeknéchu. — Windiſchgrätz ƀes tém poſlene Zbȯtki Ṅeṁernikow w
Mėſcże pſchimaſche; też Jelatżicż ſo rȯtżi ha zpotża z nowa Bitwu
pżecżiwo Winſkim, zpowala za krȯtki Tżas 30 Barrikadow ha z nim też
Mėſto. — Zo je tam Sudżeṅo nėtk też cżeżke ha ſurowo, mȯże ſebi kȯżdé
mȯſlicż. — Windiſchgrätz jo hiżom Wino wopuſchcżiw ha cze Wuheṙow, téch
Winikow na témlej czéwém Ṅezbożu, wo jich ſamotnėm Kraju wopȯtacż. —

Żto? — Wuheṙo bėchu Wina na tėmlej? hai! to pak ma ſo tak: cżilej ſtari
Ṅepżecżelo ſwowjanſkich, z jich Krajȯw zjenoſcżenéch Zplahwow, déż
widżachu, zo jich Wėcz pżecżiwo Jelatżicżej za Pſė dżo — cżilej Wuheṙo,
kotziż bėchu téch, k Powṅu <pb n="16"/>ze Serbami ṁezuwaczėch Turkow k
Nepſchecżelſtwej ha k Napadej Serbow ha Krowatow wȯtcznoho Kraja
żtżuwali, hale hako Pżeradniczė wot ſamėch Turkow popaṅeni ha
Jelatżicżej pżepodacżi — cżilej Wuheṙo, kiż bėchu keiżorſkoho
Wotpȯſwanoho Lamberga na ſurowo Waſchṅo zkȯnczwali — cżilej Wuheṙo, kiż
ſebi żanej Radże ẇaczė ṅeƀechu, dokelż też keiżorſke Wȯjſko ſamo, jim
napżecżo, Jelatżicżej na Pomocz ſo hotuwaſche, żanu Prȯczu ṅelutowachu,
Wojakow ſtaru Swėru poſwabicż, ha żanéch Ṗeṅes jim żel ṅeƀe, ƀes nimi ha
témi Wobodleṙami wownoho Mėſta Wina Ṅezpokomnoſcż tej kejżorſkej Wukazṅe
dla, zo dėrbi Wȯiſko Jelatżicżej na Pomocz cżanécż, zbudżicż ha w Wiṅe
Lud zmutżicż, zo bȯchu Wojaczė pżez to ſami wot ſo wotdżerżani bȯli do
wuherſkoho Kraja pżicżanécż ha traż keiżorſka Swȯjba czėle Kȯncz wzawa.
Taikelej Srėdki Ṅezprawnoſż nawożẇe, ſwoje ṅekmane Wotpoladaṅa wuẇeſcż.
Nét pak budże jich też zprawna Zda tṙechicż.

Kak da pak tola Wiṅe wonlada? Wino jo jene ṙane kraſne Mėſto. Wo nim,
hako wo wownėm Mėſcże bė nicz jenoj Sėdwo Keiżora ha czėwoho wȯſchoho
Zaſtoinſtwa, hale też Semjanſtwo z wo leiżanéch Krajinow tudé
pżikhadżeſche — wo Wokownoſcżi keiżorſkoho Dwora kȯżdé rad’ pżebówaſche,
ha pżez Natwaṙeṅo kraſnéch Dworow Mėſto roſchėṙeſche ha wudebeſche, każ
też ẇele druhim Dżėwo ha Zaſwużbȯ daſche, tak zo ma Wino na 500,000
Wobodleṙow. Żtoż ſtolėtna Pilnoſcż ha Zprȯczniwoſcż ze wſchéch
Wėdomnoſcżow naromadżiwa, namaka jow ſwoju Khowanku (Muſeen). Taike
Pokwadė ha Kraſnoſcże jenoż widżecż, ha jow ſo wudozpownoſcżicż — każ
też dla Kupwaṅa ha Pżedawaṅa na wilkej Wodże Donaẇe ha na Drȯzė do
Trieſta k Moṙu, pżikhadżeſche jow ſtaiṅe, Lėto won, ha Lėto nucz zawoſnė
Lud. Też Zelezniczė (Eiſenbahnen) ze wſchėch Krajow ſo jow zjenoſcża.
Ztȯż bė Wiṅe pobȯw tomu ſo nidże drudże ẇaczė ṅezpodobaſche, dokelż
wſchudżom wſcho mawo, huſke, mordwo napżecżo Winej:

Keiżorſkeje Swȯjbȯ Pobożnoſcż ha Darniwoſcż za czėrkwinſke Należnoſcże
ho Zcżėhuwaṅo jeje Pżikwada z Boka Druhich jo tam też Czėrkẇe natwariwa,
z kotrėmiż ſo z Pżikwadej Praha znajowna wo témlej Naſtupaṅu na żane
Waſchṅo mėricż ṅemȯże. Ta naiſtarſcha ha naiṙenſcha ƀez nimi pak jo
tachantſka Czėrk#i ſẇ. Scżėpaṅa. Wo ṅej mȯże jedėn khėtrė Tżas Dżeṅ wote
Dṅa khodżicż ƀez to, zo bȯ ſo jenomu woſtudżiwo habȯ ſo naladacż mow; ha
to ruńe tak z wonka każ z nuczka.

Bohu żel! zo ſėm praẇicż dėrƀał: to tam bėſche. Dokelż żałoſna Żkoda jo
ſo tam pżez te Bėdżeṅo nakżiniwa, Kak ẇele jo tam Cżwojokow wot Żiẇeṅo
pżiſchwo, hiżcżen ṅeẇemó mawo jich ṅebudże. Na Twaṙeṅach jo ſo wilka
Żkoda. ſtawa; woni praẇa, zo ſo tam jedén ſkoro ẇaczė ṅeznaje, czėwo
Haſė ſu zapuſcżene; wo keiżorſkim Hrodże, każ na ẇele druhich Blakach jo
Woheṅ bow; Czėrkej Mnichow Kapuczinaṙow, pod kotreiż te Zbótki
keiżorſkeje wotemṙeteje Swȯjbó leiża, jo czéle rozpukana ha budże
padnėcż; jena druha ṙana woſobna Czėrkei jo ſo zpaliwa.

Jutzc, hako 3. Dżen Decembra budże ludżacza Zromadżizna dla Wuzwoleṅa
Zapóſwanczow na Sejm wo Smėtżkeczé. Tuſamu dérbjaw kóżdé jeje Ważnoſcże
dla, Wobodleṙ tamnoho Kraja wėſcżi wopotacż. —

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.
Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutuitżka.

5. Tżiſwo. 9. Dżeṅ Hodownika (Decembra). 1848.

Z rakuſkoho Khejżorſtwa.

Dżeṅ drujoho Hodownika jo jedėn z naiważniſchich za czėwu Ewropu ha
woſeƀe za Swoẇanſtwo. Pżipowṅu dwanacżich bȯ narodnė Sejm wo Kromeriżu
powowané, dokelż bė Pżedſéda Smolka wot Miniſtera Wėrcha Schwarzenberga,
pżez Telegraf z Holomucza (Ollmütz), khejżorſkeje Rezidenczé Poẇeſcż
dȯſtaw, zo maja ſo Sejmej jara ważne Wėczé wozjewicż. Hiżom 12. Żtundże
bėchu wſchitczé Zapȯſwanczė zromadżeni, żadén pak, ani ſam Pżedſéda
ṅewedżeſche, żto ma ſo ſtacż. Jedėu hudaſche to, druhi druhe. Nėkotſi
mȯſlachu: Miniſterſtwo budże wozjewicż, zo jo Jelatżicż nad Madżarami
dobȯw; druzé prajachu: Khejżor budże Sejm rozpużcżicż, ha jȯn hakhlen
zaſė po ſkȯntżene. Wojṅe z Madżarami powowacż; nėkotre Stawȯ z Liwiczė,
kiż bėchu pżi Revoluczėji wo Wiṅe zwoſtali, ſo zaſė bojachu, zo budża
dżenſa tohodla pżed Sud ſtajeni ha żtrafowani. Zromadżizua dowho
tżakaſche. Popowṅu dwėmai hakhlen bė Miniſterſtwo z Holomucza pżijėwo,
ha ſtupi do Sale, wſchitczė ſẇatotżnu Draſtu zwoblekani. Sẇata Cżiſchina
kṅeżeſche wo Sejmowni, każ bȯ Kȯżdė Ważnoſcż tutoho Wokomikṅeṅa zatżuw.
Miniſterpreſident, Wėrch Schwarzenberg wuſtupi na Tribunu, ha wozjewi:
Zo jo ſo Khejżor Ferdinand Krȯné wotrek, ha tuſamu ſwojomu Wujej
Franczej Jozefej wotſtupiw. Tutȯn ważnė Podawk jo ſo ſtaw dżens rano wo
arczėbiſkopſkom Rodże Holomuczkim wo Pżitomnoſcżi JJ. MM. Khejżora ha
Khejżoroweje, ſkoro czéwej khejżorſkej Swȯjbȯ, potom Wėrcha
Windiſchgrätza, Bana Jelatżicża, Grofė Grüṅa, każ też wſchėch
khejżorſkich Miniſterow. Pżi tntej Skwadnoſcżi ſu tzi Liſcżiné
(Urkunden) hoṙezeſtajene. Wo 1. ſo Joho Khejżorſka Wȯſokoſcż
Arczéwȯjwoda Francz Jozef (kiż jo 18 Lėt ſtarė) za pownolėtṅoh
pżipowedże; wo druhej ſo J. K. W. Arczéwojwoda Francz Korla (ſtaroh’
Khejżorowé Brat, kiż bȯ hewak najbliżſche Prawo k Khejżorſtwej mėw) k
Lėpſchomu ſwojoho Sėna ſwojoho Prawa wotrekṅe; wo tzecżej ſo Joho
Khejżorſka Majeſtoſcż Krȯnė wotrekṅe, ha wotſtupi tuſamu Arczėwȯjwodże
Franczej Jozefej l. Ważna Cżiſchina, kotraż po cżėwej Sejmowni pżi
Pżecżitaṅu tutoho Protokolla kṅeżeſche, bȯ nėtk na jene Dobo pżez
rimacze „Vivat“ ha „Swawa“ pżetorhṅena.

Wėrch Schwarzenberg tżitaſche na to hiżcżen Pżiwowaṅo Khejżora
Ferdinanda k rakuſkim Narodam prėdk, każ też Proklamaczėju nowoho
Khejżora, ha Pżipis J. Kh. M. na narodnė Sejm, wo kotrémż tomuſamomu
ſwoje Poſtroweṅo ha tu Nadżiju wupraji, zo budże wuſtawſka Liſcżina
(Verfaſſungsurkunde) bȯrzė wudżėwana. Wȯſche toho wo nim wobkrucżi
nėtſiſche Miniſterſtwo (wulki Pokleſk).

Napoſledku wozjewi też Miniſterpżed<pb n="18"/>ſėda Schwarzenberg, zo jo
Baron Kulmer (horliwȯ Kroata, ha dobrȯ Swoẇan) za Miniſtera wuzwolenė.
(Wulki Pokleſk z Prawiczé, Nėmczé ſo dżiwaja).

Nato wotſtupi Miniſterpżedſéda z Tribuné ha Preſident Smolka wza Swowo
ha prajeſche: Moji Kṅeża, ja mȯſlu, zo Ważnoſcż tutoho Wokomikṅeṅa lėṗe
poſwecżicż ṅemȯżemȯ, hatż pżez wutrobne: „Swawa naſchomu
konſtituczialnomu Khejżorej!“ żtoż czėwa Sejmowṅa (wuwzatu,
najzwonkomniſchu Liwiczu) woſpėtowaſche.

Pżiwowaṅo habó Manifeſt Khejżora Ferdinanda pżi ſwojim Wotſtupeṅu.

Mó Ferdinand Preni, z Bożeje Miwoſcże Khejżor Rakuſki; Kral Wuherſki ha
Tżėſki, Ṁena toho Ṗaté; Kral Lombardſki ha Benatſki, Dalmatſki,
Kroatſki, Slawonſki, Halicżſki, Lodomėrſki ha Ilirſki; Kral Jeruſalemſki
a t. d. Arczéwėrch Rakuſki; Wilkiwojwoda Tóſkanſki, Wójwoda Lotarinſki,
Saleburſki, Żtérſki, Korutanſki, Krajinſki; Wilkiwėrch Sédmohradſki,
Markgrofa Morawſki; Wójwoda horneje ha delneje Slezénſkeje, Modené,
Parmé, Piatżenczé ha Guaſtallé, Oſẇetżėnſki ha Zatorſki, Teſchinſki,
Friaulſki, wo Raguſé ha Zadṙe; na Wėrchowſtwo powóſchené Grofa
Habsburſki ha Tirolſki, Kyburſki, Horiczſki ha Gradisſki; Wėrch
Trientſki ha Brixenſki; Markgrofa Horneje ha Delneje Wużiczé ha wo
Iſtrii; Grofa Hohenembſki, Feldkirchſki, Bregenczſki, Sonnenbergſki a t.
d. Kṅez Terſtſki, wo Cattaro ha wo Marczé Windiſkej.

Dėż Mȯ, po Zemṙecżu Naſchoho Kṅeza Nana, nėhde Khejżora Francza l. po
Zakoṅu ſwoje Herbſtwo naſtupiwſchi na Trȯn pżiſchli ſmȯ, dha
proſchachmȯ, pżeſwėdſeni wot Sẇatoſcże ha Ważnoſcże Naſchich
Winwatoſcżow, pżedewſchim Boha wo joho Pomocz. Prawo zakitacż, bėſche
naſche wuzwoleṅſke Rȯntżko, Rakuſkim Narodam k Zbożu dopomhacż
Wotpohladaṅo Naſchoho Kṅeżeṙſtwa.

Luboſcż ha Dżakownoſcż Naſchich Narodow zapwacżi Nam doſpowṅe te Prȯcżé
ha Staroſcże Naſchoho Kṅeżeṅa, haj też wo ṅedawno zaṅdżenéch Dṅach, déż
bėſche ſo Zwȯſnikam poradżiwo wo jenej Dżelbi naſchich Krajow zakonſki
Poṙad ſpodréwacż, ha znutſkomnu Wȯjnu zapalicż, zwoſta hiżcżen
ṅeſkoṅcżna Wetſchina Naſchich Narodow wo pżiſwuſchnej Swėṙe za ſwojoho
Mȯcznaṙa. Dopokazaṅa toho, kotreż wo tutéch cżeżkich Tżaſach Naſchu
zaſtruchlenu Wutrobu polożichu, doſtachu ſo Nam ze wſchitkich Krajinow
Naſchoho Khejżorſtwa.

Ale wſchelake ważne Podawki, widżomna ha ṅewotwobrocżomna Potṙeba
wobſchėrnoho ha doſpownoho Poṙedżeṅa Naſchich ſtatnėch Fȯrmow, kotremuż
ſmȯ wo Mėſaczu Mėrczu tohohlej Lėta napżecżiwo ſchli ha Pucż wurubacż
hladali, ſu wo Nami te Pżeſwėdſeṅo zbudżili, zo jo mȯdniſchich Moczow k
tomu tṙeba, zo bȯ tutȯn wilki Skutk ſpėchwanė ha k dobromu Skȯntżeṅu
pżiwedżene bȯcż mohw.

Ha tohodla ſmȯ po prawėm Rozmóſleṅu, ha pżeſwėtſeni wot kazaczeje
Nuznoſcże tuteje Krotżele wobzanknėli, khejżorſkoho Rakuſkoho
Trȯnaſowotṙecz.

Naſch najjaſniſchi Kṅez Brat, ha po <pb n="19"/>Prawém Naſtupnik wo
Kṅeżeṅu, Arczéwȯjwoda Francz Korla, kotrėż jo Nam pżeczė ſwėrṅe k Boku
ſtaw, ha Naſche Prȯczowaṅo z Nami dżeliw, jo ſo wuzuaw ha wuznawa ſo z
tutém, pżez Podpiſaṅo tutoho Manifeſta, zo też Wȯn Khejżorſkeje
Rakuſkeje Kroné ſo wotṙekṅe, ha to k Lėpſchomu ſwojoho po nim na Trȯn
powowanoho Séna, Najjaſniſchoho Kṅeza, Arczéwȯjwodé Francza Jozefa.

Wotẇazawſchi wſchitkich krajnéch Swużownikow ſwojeje Pżiſahi porutżimȯ
jich nowomu Mȯcznaṙej, kotromuż pżiſahane Winwatoſcże ſwojoho Powowaṅa
dale ſwėrṅe dopelnicż maja.

Naſchomu Wȯjſku prajimȯ z Dżakownoſcżu Bożeṁe! Pomniwſchi na ſẇoje
ſẇatocżne Pżiſahi, mȯczné Żkit pżecżiwo zwonkowuėm Ṅepżecżelam ha
znutſkownėm Pżeradnikam bėſche wone ſtajṅe, nihdé pak ẇaczé, hatż wo
nainowſchim Tżaſu, kruta Podpėra naſchoho Trȯna, ṙanė Pżikwad
Swėrnoſcże, Wobſtainoſcże ha Ṅeſtrachocżiwoſcże, Wucżek ſcżėſṅenoho
Mȯcznaṙſtwa, Hordoſcż ha Débeṅſtwo naſcheje wȯtcżneje Zeṁe. Z tejſamoj
Luboſcżu budże ſo wone wokowo ſwojoh’ nowoh’ Khejżora zromadżicż.
Wotẇazawſchi Napoſledku te Narodé naſchoho Khejżorſtwa wot ſwojich
Pżiſwuſchnoſcżow pżecżiwo Nam, ha pżenoſėwſchi wſchitke ſėm ſwuſchacze
Winwatoſcże ha Prawa z tutėm ſẇatocżṅe ha pżed Woblitżom Swėta na
Naſchoho luboho Bratroſéna, hako Naſchoho Naſtupnika po Prawém,
porutżimȯ tehlej Narodé pod Miwoſcż ha woſebne Zakitaṅo Boże. Ṅech jim
Wſchohomȯczné zaſė znutſkomné Pokoj popżeje, ṅech tėch Zabwudżenéch
pżiẇedże k Poſwuſchnoſcżi, téch Zaſleṗenéch k Pȯznacżu, ṅech wotewri
znowa te zaprahṅene Żȯrwa tżaſnoho Zboża, ha ṅech ſwoje Żohnowaṅo na
Naſche Zeṁe wuliwa wo pownej Mėṙe, — ale ṅech też Naſchoho Naſtupnika,
Khejżora Francza Jozefa Preṅoho rozſwėtli ha poſélni, zo bȯ ſwoje
hordozne ha cżeżke Powowaṅo dopelniw k ſwojej ſamſnej Tżeſcżi, k Swaẇe
Naſchoho Domu, k Wuzbożeṅu wſchitkich jomu porutżenėch Narodow.

Date wo Naſchim Kralowſkim hwowném Mėſcże Holomuczu, 2. Dżeṅ Hodownika w
Lėcże Tawzėnt, woſėm Stow, woſėm ha żtėrczėcżi, Naſchoho Kraleſtwa w
Lėcże żtėrnatėm.

Ferdinand. Francz Korla.

♣(L.S.)♠ Schwarzenberg.

Bramborski Kral jo brandenburgſki narodné Sejm hoṙezbėhnéw ha ſam krajnu
Wuſtawu (Verfaſſung) poſtajiw.

Bamż jo wulkoho Zbėżka dla z Italſkeje do Franczowſkeje cżeknėw.

Cavaignac jo franczowſkich Wojakow do Bamżowoh’ Kraja pȯſwaw,

Ruſowski Khejżor Mikwaſch, jo z Tżerkeſami Mėr ſtżiniw, tak zo zṁeje
nėtk 150,000 Wojakow ẇacz’ k Rukomaj.

Ze Serbow. Ludżacza Zromadżizna w Smetżkecżanſkej Kuṗeli. Na 3. Dec.
bėſche na poṁenowanėm Mėſcże dla Wuzwoleṅa na Sejm ludżacza Zromadżizna
pżipowedżena. Wȯſche ẇele Ludżi ze ſuſodnéch ſerbſkich Wſów bėſche ſo
też khėtra Tżrȯdka Nėmczow wot Powcżniczė ha Königsbrücka naiſchwa, tak
zo bėſche tu na 300 Pżitomnėch. Pżedſėdſtwo wedżeſche Kṅez Pėtr Cżéż ſ
Nowoſlicz. Jednaṅo bėſche tėch pżitomnėch Nėmczow dla wo nėmſkej Rétżi.
Za Zapȯſwancza do druhej Komorė bó Kṅez Jan Jėzorkaz Jaworė poſtajenė,
ha jednohwoſṅe pżijatė. Każ Kṅ. Jėzorku znajemó, dha budże wȯn wėſcżi
ſwoje Mėſto na Sejmi deṙe wupelnicż, ha mó pżcjemė jomu tohodla ẇele
Zboża! Też wot Kṅ. Petra <pb n="20"/>Czėża kiż bȯ jednohwoſṅe do prėṅej
Komorė poſtajenė, pwacżi toſamo. Dale bó do prėṅej Komoré poſtajenė Kṅez
Grofa Hohenthal na Königsbrücku. Tutoho dla pozbėhnėchu ſo nėkotre Woſé
na pżecżiwo, kotreż na to pokazowachu, zo ma Bur ſwojich Zaſtuṗeṙow ƀez
ſobu pȯtacż, nicz pak na zeṁanſkich Rodach ladacż. Bȯrzė pak ſo pżez
wſchelakich tżeſnėch Mużow dopokaza, zo jo tȯn poſtajenė Grofa Hohenthal
jedén jara doſtojnė Muż, kiż jo ſo pżeczė wo ludowo Zbożo ẇaczé hatż wo
ſwoje ſamſne ſtaraw, tak zo Zromadżizna napoſledku jednohwoſṅe wobzanknė
joho za Zapȯſwancza do 1. Komorė za 10. 11. 12. Wokreſ poſtajicż ha
porutżicż. Też tomu dai Bȯh Zbożo!

Wóſoka narodna Zromadżizna! Tȯn Mėrcz jo wilke Zbożo Krajei pżiṅes;
kȯżdé zatżu Swódkoſcż Swobodė, kȯżda Narodnoſcż dȯſta ſwoje Prawa, ha
wottżaſuwaſche Podcżiſchcżeṅa ha Wobcżeżnoſcże. Tak też mó jenoh
ṙenſchoh’ Tżaſa ſo nadżachmȯ. Khrȯbliſcho khodżachmȯ do Kawow, hatż
runiſch Scheṙeṅa, Wėchcże ha druhe ♣Species♠ nam klubu do ṅich ſtajachu.
Tola talei Nadżija ſo khėczé do Zrudobó pżewobrocżi. Lėdén bėchmȯ naſche
Mwode trochu wotcżahnéli, dha wȯſoka frankfurtſka Zromadżizna wobzanknė:
„kóżdė ma te Prawo, nas tzėlecż.“ Toholei Prawa ſo też naſchi
Pſchecżiwniczė zmolom moczuwachu; wowſchich Bokow na nas khodżachu, ha
dżeſch jenoho wot nas natrechichu, bewſcheje Smelnoſcże tzelachu. Hacż
runiſch nėtko wȯſoke ſakſonſke Miniſtėrſtwo ſo za nas hoṙebėreſche, ha
taiku Surowoſcż zakaza, dha tola hiſchcże jich wełe jo, kiż tulei
Zakazṅu pżeſtupja, hai, wone jo tak daloko pżiſchwo, zo nėkotrėch
Blakach, kaiż Ṅebeltżiczė, Prawotżiczė, Ralbiczė ha drudże naſch kraſnė
Zplahw nimałe tżiſcże wukoṙeṅenė jo, ruṅe hako bȯ tam Windiſchgrätz
znami zakhadżaw. Na Workłetżanſkim ha Khrȯſtżanſkim mamȯ hiſchcże ſnadnu
Khowanku, ha déż tam do nas tzeleja, da ſtaṅe ſo, zo ſamȯch ſo zeżrali
ṅebȯchmȯ, żtoż mó też z Dżakownoſcżu zpóznajemȯ.

Dėż nėtko taike horka poṁeṅene ṅekżeſcżianſke Spėchwaṅa tola ṅidė Ṅichtȯ
za dobre ſpȯznacż ṅemóże, tak proſėmȯ też mó:

Ta wȯſoka narodna Zromadżiſna czėwa tu Dowolnoſcż, nas tżiſcże
wukoṙeṅicż, hoṙezbėnėcż, ha nas naſchim lubuwanėm Kṅeżim, kiż nas tak
deṙe hajachu, dałe hako jich ſwėrnėch Podanow zawoſtajicż.

Date w ſchowcżicz Lėjku ṅedaloko Leopȯlda, 4.

Deczembra 1848. Ta zajetża Zromadżizna, Wuchacż, Pżedſėda. ♣etc.♠

Pżipȯſwane.

Redaktor Jutnitżki ṅechaw pżichodṅe taikim dżėcżaczém Klotżam, żto tón
habó tamȯn wot Jutnitżki praji, ſwoje Wucho podacż. Żtóż Jutnitżku
cżita, tȯn hiſchcże nitżo Zwo wot ṅeje prajiw ṅejo; ha Khrȯſcżiczė jich
wełe tuſamu cżita. Krȯſcżanſczė pak ſo bojecż ṅebudża, Redaktorei
prajicż, żto wot Jutnitżki żadaja.[2]⁾ Krȯſcżanſki.

Jutze zmėje Krȯſtżanſke Towarſtwo Zromadżiznu w Leṅe. Jėzorka, Pżedſėda.

Sṙedu budże Zromadżizna czérkwinſkoho Towarſtwa w Budėſchiṅe.

Jutze za Tėdżeṅ hako 17. Deczembra zmėje Ralbitżanſke Towarſtwo
Zromadżiſnu w Nowoſ#iczė. Czėż, Pżedſėda.

Serbſkomu Towarſtwei na budėſkim Gymnaſiu praẇi wutrobnė Dżak za
pżipȯſwane Knihi.

J. Kral, Starſchi.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.
Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutuitżka.

6. Tżiſwo. 16. Dżeṅ Hodownika (Decembra). 1848.

Serbſkim Wȯtcżinczam.[3]⁾

Bȯdż wėrném Serbam Swawa

Kiż ſẇatu Horliwoſcż

Wo Wutrobach ſei haja

Za Serbow Narodnoſcż.

Dżak wutrobné Wſchėm ṅeſcże

Kiż pwodża Serbowſtwo,

Ha w Spėwach kraſṅe tżeſcże

Te ſerbſke „Towarſtwo.“

Te Kwėtki ṅech ṅezẇadnu

Wot Serbow ſadżane,

Te Zẇazki ṅech ṅezpadnu

Wot Bratrow ẇazane.

Bȯdż Khwalba ſerbſkim Mużom

Kiż Prawa żadaja;

Jich khwa!bne Ṁena wſchudżom

Nech hódṅe tżeſcżuẇa.

Ṅech ſerbſkim Kraju znaja

Téch mócznéch Rėtżeṙow;

Ṅech Wużicżeṅo praja,

Zo maja Wótcżinczow.

Duż Wużiczė ṅech klincża

Te Spėwu ſerbowſke

Pżez Wutrobó ṅech zéncża

Te Woſé narodne!

Delanski.

Z Roma. Awgsbnrgſke P. Nowinė wozjeẇa Liſt z Roma, z kotrohoż mó
zcżėhuẇacze wozṅemȯ: „Ja hiżom bėch wobzanknėw z témi Tżrȯdami, kiż
ſtraſchṅoho Zbėżka ha naſchich Mėſchcżanow republikanſkich Wotpoladaṅow
dla z Roma cżėkachu, ſo ſtowarſchicż, czėch pak hiżcżen tȯla pṙedė
Bamuża widżecż ha z nim porėtżecż. Ja dȯſtach też k ṅomu Pżiſtup. Hale
dwoje zankṅene Duṙe, kotreż bėchu hiżcżen wȯſche toho deṙe z Wojakami
wobſadżene dėrbjach pżeṅcż, pṙedé hatż joho namakach. Bamż ♣Pius IX.♠
bėſche każ pżeczė pownė Luboſcże ha Podacża do bożeje Wolė, ha
praẇeſche: ja ſém każ jaté, ruṅa jenom ♣Piusej VI.♠ ha ♣VII.♠ — ja pak
ſėm Bohu dżakwano, ſtrowu ha pżihotuwané, Keluch Cżerṗeṅa hatż do Dna
wupicż. Te Jaſtwo pṙedawſchich Bamużow jo Czėrkwi ẇele Żonuwaṅa
pżiṅeſwo, ja nadżiju ſo toho też wot mojoho Pżezczėhaṅa. Wo Roṁe jo nėtk
za mṅe jenoj Hȯrkoſcż, ja dérbu na dalſche zpomnicż, joli czu ſo
zradoſcżicż: Jandżelſka ha Amerika ṁe jara zẇeſelitaj. Też ta
Zromadżizna Biskopow wȯ Würczburgu jo ṁe wulczé wokcżewiwa. To bė
kraſne, za nėmſke Krajinė ṅewidżane Znamjo Jednoſcże. — Tudė wȯn
nėkotrėch, wo Würczburgu pżitomnėch Biskopow, Duchownėch ha ſwėtnėch
Rėtżnikow wopowṅeſche, pżi kotreż Pżileżnoſcżi ſo ja na joho dobrėm
Pomjatku zpodżiwacż dėrbjach. — Ja ſo nadżiju, praẇi wȯn dale, zo budże
tȯn Kṅez mi też w Roṁe zaſė Ẇeſelo pżihotuwacż <pb n="22"/>Wȯn
dopuſchcżi Zpȯtuẇaṅo ſwojej Czérkẇe na Wėrchu każ na Stawach, dokelż jo
ẇele Pjanki wo Winczé toho Kṅeza, kȯtraż dérbi wukoṙeṅena bȯcż. Ṅech ſo
ſtaṅe Boża Wola. Praicże wȯ wſchėm, Biſkopam ha Wėriwém, kotrémż wȯ
pżindżecże, kak ſo mi ẇedże, zo bȯchu woni za mṅe Pacżeṙe ſpėwali; ha
pżiṅeſcże jim wſchėm moje Poſtroẇeṅo ha Pożonuẇaṅo.“ Tak wopuſchcżich ja
zaſé toho ſẇatoho Wȯtcza. —

Bamż jo z Roma cżeknéw, ha namaka ſo wo Neapolitanſkim. Baiernſki
Wotpȯſwané jomu pżi tėmlej Cżekaṅu k Pomoczé ſtejeſche; z Dżakownoſcżu
za to ſu joho Keiżu w Roṁe zapuſcżili. Zo wón, każ wóndaṅo piſali ſmó,
do Franczowſkej ṅecżeknė, jo wina, zo bė tȯn Pucż wobſadżenė ha Cżekaṅo
pżez Moṙo wilkich Wėtrow dla ſtraſchne.

Z Würezburga. Też tȯn wot nafchich tudė zromadżenéch Biſkopow ha
Arcze-Biſkopow na wſchė ſwėtne Wȯſchnoſcże nėmſkoho Kraja woteſwatė
Liſt, jo nėtkoi zjawnė. Wo tėmſamsnėm Woni zjeẇa, kak deṙe zpóznali ſu,
zo ma Czérkei wot Luƀeṅow ha Prawow, kotreż ſu nėmſke Wėrchi ſwojim
Ludam dali, też ſwój Dżėl żadacż. Hale każ hiżon wo tém Liſcże na
ſwojich Wėriwėch, wuznaja je też tude z nowa: zo Rosdżeleṅo ƀes Czérkẇu
ha Krajom ṅeżadaju; ha joli zo dėrbjaw ſo Krai wot Czėrkẇe rosdżėlicż
czėcż, budża woni to hicż dacż, dokelż je dowobaracż ṅezamóża; ſami pak
na to dżėwacż ṅebudża, khiba zo bó Winwatoſcż ſwojoho Wobſtacża to wot
nich żadawa. Też Czėrkej ma ſwoje Powowaṅa. K Wuẇedżeṅu toho tṙeba wona
Swobodnoſcż ha Samoſtatnoſcż, — pżi tėm budże pak taſama Czėrkej
pżecżiwo tėm, kiż jeje Wėru ṅewuznaja ha k jeje Stawam ṅepżiſwuſcheja,
ſtaiṅe Luboſcż ha Zprawnoſcż wobkhowacż, kotreiż ſamej jenoj ƀez
wfchelakimi Wėruwuznawaṙam Mėr ha Pokoj wobkrucżitaj; tak pak, zo bȯ pżi
tėm na żane Waſchṅo Ṅewėru hajiwa ha to, żtoż jeje Pżikazṅam napżecżo
jo, khwaliwa ha podṗerama. — Swobodnoſcż pak tṙeba Czérkej wo wſchėm,
żtoż Wėru ha Wutżbȯ naſtupa, każ też wo Zawożeṅu ha Ẇedżeṅu wſchoho,
żtoż Wocżeṅeṅo ha Rozwutżeṅo naſtupa. — Jeje ſẇata Winwatoſcż budże
potaikim, te Katholſkim pżiſwuſchacze Wutżerṅe pżede wſchėm Zkażeṅom
zakitacż — wſchė katholſkim Wutżerṅam pżiſwuſchacze Zamożeṅo wobkhowacż
ha dżeż jo jim wzate, zaſė żadacż. — Dale: Biſkopow ha jenoj jich Prawo
jo, Wutżbó w kath. Wėṙe wo wſchėch zjawnéch Wutżerṅach ẇeſcż ha
wobkedżbuwacż — każ też ƀe wſchoho Zadżėwka ha Móczwaṅa ſwėtneje
Wȯſchnoſcże wſcho to wobzanknėcż ha poſtajicż, żtoż Kultus t. j. żtoż
zjawne Wuznacżo Wėrė ha Boże Swużbó naſtupa. — Napoſledku dėrbi Czėrkej
też te Prawo mėcż, wſchė czérkwinſke Zamożeṅa ha Fundationė ſama
ſwobodṅe wobkedżbowacż ha nawożowacż.

Z rakuſkoho Keiżorſtwa. Starė Keiżor Ferdinand jo ſo do Prahi podaw, ha
bódli na Hradſchinu (tak rėka keiżorſki Hrȯd w Prazė). Wſchiczė praẇa,
zo jo wón, wotpowożiwſchi wſchė Staroſcże ha Dṙeṁa wóſchoho Kṅeżerſtwa
jara ẇeſowó ha też joho Strowoſcż ladaiczé pżibera.

Nowó Keiżor jo zcżėhuwaczė Mandat wudaw, z kotrohoż mó toholej Muża ha
joho Wotpoladaṅa deṙe zpȯznajemó:

Mó Francz Jozef, z bożej Miwoſcżu takuſki Keiżor 2c. 2c. Spȯznaiſchi
pżez naſche ſamotne Zoṅeṅa Potṙebnoſcż ha Ważnoſcż ſwobodnéch ha
nėtuwſchoho Tżaſa hȯdnėch Poſtajeṅow — naſtupimȯ Mȯ z Dowėrnoſcżu tȯn
Pucż, kiż poẇedże k zbożomnomu Poṙedżcṅu ha k Womȯdneṅu naſchoho
Kraleſtwa. Zawożena na wėrnu Swobodnoſcż, na jenaike Prawiznė wſchėch
Ludow, ha Runoſcż wſchėch Krajownikow pżed Zakoṅom, każ też na
Dżelbracżo Zaſtupnikow Luda pżi Wuradżeṅu téchſaméch — budże naſcha
Wȯtczina (Vaterland) <pb n="23"/>z nowa ſtawacż w ſtarej Kraſnoſcżi z
mȯdnej Mȯcznoſcżu, jene trajacze Twaṙeṅo Tżaſa, zpodobne Wobodleṅo Ludow
wſchelakich Jazėkow, kotrėchż pod Sczeptaṙom Naſchich Wȯtczow Zẇaſk
bratrowſkej Luboſcże Lėtſtotėtki zjenoſcża. Krucże zwoleni, każ naſchu
jaſnu Krȯnu tżiſtu, naſche czėwo Kraleſtwo ṅeſwaƀene wobkhowacż — tak
naſche Prawo z tėmi Zaſtuṗeṙami naſchich Ludow dżėlicż; ſo Mȯ nadżijemó,
zo budże z bożej Pomoczu ha wo Zjenoſcżeṅu z nafchimi Ludami móżno,
wſchė Kraje ha Splahwȯ do jenoho wilkoho Kraleſtwa zaſ’ zromadżicż. — —
Cżeżke Zpȯtwaṅa bėchu nad Nas zwożene; Mėr ha Rjadnoſcż wo wſchelakich
Krajinach prudżenej; na jenėm Mėſcże hiżcżen dżencz Wȯina Krainikow
pżecżiwo Krajnikam kṅeżi. Prudżenė Pokoj wobnowicż, pżez Zakoṅ
wobkrucżicż budże naſche pṙeṅe Wotpoladaṅo, trėbne k zbożomnomu Zawożeṅu
krainėch Wuſtawkow. Z Dowėrnoſcżu zpuſchcżamȯ ſo pżi tėm na rozomnu ha
ſwėrnu Pomocz naſchich Ludow pżez ſwojich Zaſtuṗeṙow. Mó ſo zpuſcheżamȯ
na ſtrowó Rozom naſchich ſtaiṅe ſwėrnėch Wobodleṙow na Kraju, kotziż ſu
pżez Pżeſtacżo Poddanſtwa ha Spuſchcżeṅo wſchelakich Wobcżeżnoſcżow do
pownoho Prawa ſwobodnėch Krajnikow ſtupili. — Mó ſo zpuſchcżamó na Swėru
wſchitkich krainėch Swużownikow. — Raſche horde Wóiſko budże zawėſcżi
wobſtaine wo Ṅeſtrachocżiwoſcżi, Swėṙe ha Wobſtainoſcżi. Budże nam, żtoż
jo naſchim Wȯtczam bowo, Podeṗera naſchoho Thrȯna, Żkit ha Naſtawa
wȯtcznomu Krajej ha joho Swobodnoſcżi. — Z Ẇeſowoſcżu budżemó Zaſwużbó
też mȯtwacż, ƀez to pak, zo bȯchu dalſche Prawa z toho zcżėhuwali.

Ludė rakuſke! Mȯ naſtupimȯ Thrȯṅ naſchich Wȯtczow wo jenėm ſtraſchnėm
Tżaſu. Wilke ſu Winwatoſcże ha cżcżke Zamojeṅa, kotreż boża
Prėdkwidżownoſcż wot Nas żada. Beża Pomocz pak budże Nas też poſėlnicż
ha zakitacż.

Z Franzowſkej ṅeiſmȯ hiżcżen nitżo wo naſchej Jutnitżczė zjeẇili, hale
Kȯżdomu budże wėdomo, zo ſu tam Krala wuhnali ha Republiku zawożili.
Kaike Pwodė jim to poṅeſe, ṅech Pżichodnoſcż nas wutżi. Wo tėchlej Dṅach
pak bė tam po czéwėm Kraju żawoſne Bėhaṅo ha Wȯiwaṅo, ha to Wuzwoleṅa
pżichodnoho Präſidentu dla. Wam jo deṙe znajowne, kak wo naſchich
mȯlitżkėch Wokṙeſkach tżiṅachu Wuzwoleṅa nėkotrėch Wotpȯſwanėch na Sejm
dla, — pomȯſlicże ſebi, kak tam wonlada, wo jeném Kraju wot 35 Millionow
Wobodleṙow, dżeż za jenoho wosweja, kotromż Ẇetżina Woſow naiwȯſche
Kṅeżerſtwo do Rukow da. Tam teżſo ṅezpokoja z Rozeſẇanow Paṗerkow ha
Liſtow ha z Rėtżami; wóndaṅo ſu ſo w Straßburgu tej Należnoſcże dla tak
bili ha do ſo rubali, zo jo jich khėtṙe ẇele mordwėch na Blaku leiżo
woſtawo. Te za nikoho ẇacz woswacż ṅebudża. Wo Lyoṅe też tak wȯtze
romadże rėtża, zo jo Wȯſchnoſcż wilke Wóiſko Wojakow jim pżipȯſwacż za
nuſne zpóznawa. To pak jo wėrno, bóle pżezjeni ſu hatż mȯ. Jenoj dwaj
ſtaj, wot kotreiż z ẇetża woſẇa, ha wot kotrejuż jedėn te kraſne Zbożo
zmėje Pżedſėda franczowſkej Republiki bócż: pak General Kavaignak, pak
Louis Rapoleon. —

Z Frankfurta. Mȯ ſmȯ ſo pżeczė w czuſėch Krajach rozladwali, kotreż nas
tola dale nitżo ṅeſtaraja ha zabȯdżemȯ, żtoż nas bliże naſtupa: na
nėmſki Kraj. To tola nidė praẇe ṅejo! No da nėżto wot Frankfurta, wo
kotrémż Wotpóſwani nėmſkich Ludow czéwo Nėmſtwo zaſtuṗa, ha naſche Zbożo
wuradża; — nėżto wot toho Mėſta, wo kotrėmż Zeṙa zbożomnej Pżichodnoſcże
nam zakcżėwaja. To pak, żtoż tam ruṅe nėklej wſchėch Kedżbliwoſcż na ſo
cżeṅe jo, zo ſo rakuſki Keiżor ṅecha na żane Waſchṅo frankfurtſkomu
wȯſchomu Kṅeżerſtwej p#dcżėſnėeż, hale zo cze wȯn ſam ſwój Kṅez bócż. Na
to jo ſo w Frankfurcże wilka Hara zbėnėwa, dokelż ṙane kraſne Kraje
Nėmczowſtwej na te Waſchṅo wotpanu, — <pb n="24"/>zo joho Mȯcz ſo
poſwabi — ha khėtra Licżina z tamnėch Krajow Wotpȯſwanėch, (jich jo
Żtwȯrcżina tam Pżitomnėch) Frankfurt wopuſchcżi. — Wone ſo ẇele wot toho
pójeda, hatż da Keiżor praẇe tżiṅi, dėż wón ſo ṅecha Frankſurtej podacż,
hale ſo wot ṅich dżėli, ha z nimi nitżo tżinicż mėcż ṅecha. Rozmóſlcże
ſebi tu Wėcz, ha pżichodnė krȯtż chczu wot toho dale piſacż. To zmėje
tȯn Wużitk, zo budżecże ſo wȯ wudokoṅecż wo politiſkim Roſudżeṅu.

Hatż bėch wȯndaṅo wonka na Kraju, dha tam ẇele pilnėch Tżitaṙow
Jutnitżki na ṁe wowachu: Kṅeże! jenoż Politiku! — Ja ſo nadżiju zo
zmėjecże jej Dżencza doſcż.

Radworſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche 3. Dżeṅ Hodownika Zromadżiznu w
Radworſkej nowoj Kortżmi. Pżedſėda Cżėſla wotewri ju z khwalbnėm
Poſtroẇeṅom: „bódż kwalene!“ dżerżeſche rozſchėrnu Rėtż, wo kotreiż wȯn
wozjewi; kak ſo z ludżaczėmi Zromadżiznami wot Zpotżatka ſėm mėwo ha kak
ſo jim ſchwo jo. Wo kotreiż Rėtżi wȯn też na naſchu Ẇes zpowṅeſche, ha
jeje Ṁeṅo wukwadwaſche hako Dwȯr teje Radė.

Dale bȯ po Wobzankṅeṅu wo poſlenej Zromadżizṅe wot Wużitka Towarſtwow
rėtżane. Kapwan Schowta proſcheſche za Swowo ha powowa ſo na jenoho
Rėtżnika, kiż jo w Sṁetżkeczė na telej Praſcheṅo ṙeṅe wotmojiw;
napominaſche pżi Kȯnczu też k pilnomu Wopotwaṅu Towarſtwa.

Też Kṅ. Farar Cżorlich, w Żromadżizṅe pṙeni krȯtż pżitomnė, proſcheſche
za Swowo, wupraẇi ſwoju Ẇeſowoſcż, zo ſo taike Towarſtwo tudė
zezkhadżawo, — zpowṅeſche, kak ſo wone ẇeſcż dėrbi — ha pżejeſche
tomſamſnomu dale ẇele Zboża. Schowta z Kölna pżiſtaji hiżcżen, zo
Towarſtwa Podeṗera krainej Wȯſchnoſcże ha Miniſterſtwa bȯdż dėrbja ha
dopokaza, kak ſo to hodżi.

Na to tżitaſche Wutżer Piwarcz Zakoṅ Tżiſwo 99 wot Prawa Zromadżiznow ha
pżewożi tȯnſamȯ. Kapw. Schowta tżitaſche z pżipóſwanoho Liſta:
„Wuſwoleṙam 8. wuſwolenſkoho Wokreſa.“ Pżedſėda z nakhwilnoho ſerbſkoho
Zakoṅa: żtȯ ma Prawo wuzwolecż. Na Praſcheṅo Sudnika Leinerte z Waſowa:
kak ſo z Wȯlbami Wotpóſwanczow dżerżecż ma, bėchu wſchiczė pżezjene, zo
dėrbi ſo pżi tėm woſtacż, żtoż jo czentralſke Towarſtwo poſtajiwo.
Grolmus z Kaṁenej tżitaſche z Jutnitżki Tjiſwo 4. wot Wolbu
Zapȯſwanſkich. — Kṅ. Schowta ſtaji Namiet pżichodné krȯtż wot ſudniſkoho
Zakoṅa, Zjawnoſcże ha Ertnoſcże; Pżedſėda wot Zakoṅa Komunalgardu
naſtupjaczoho rėtżecż Kapwan Schowta tżitaſche hiżcżen z Jutnitżki
Tżiſwo 2. „Wȯs do Serbow,“ Po Tżitaṅu Wuſtawkow Towarſtwa pżiſtupichu k
ṅomu 43 nowėch Stawow, tak zo jo jich Litżina hiżon 105. Pżedſėda wuṅeſe
Swawu Miniſterſtwej ha wſchėm, kiż ſo prȯczuja za wėrnu Swobodnoſcż.
Zromadżizna zkóncżi ſo ze Spėwaṅom Khėrluſchu: Tżeſcż Khwalba bȯdż Bohu
Wȯtczej.

Pżi poſlenej Zromadżizṅe Khróſtżanſkoho ſerbſkoho Towarſtwa w Leṅe ſmȯ
ſo z nowa praẇe pżepokazali, kak wėrno jo, żtoż wȯndaṅo w Sṁetżkeczė
nėchtȯn zpowṅeſche: zo jo w naſchich Zromadżiznach jenoj ṙeṅe, dėż ſo
tam pėkṅe ſerbſczė rėtżi. N. k. i.. n.

Jutze hako 17. Dżeṅ Deczembra zmėje Ralbitżanſke Towarſtwo Zromadżiznu w
Nowoſliczė.

Jutze budże ſo też ſerbſke burſke Towarſtwo wo Haſloẇe zawożicż.

Jutze Popowṅu tzjoch zmėje Zawożeṅa też ſpėwarſkoho Towarſtwa dla
czėrkwinſke Towarſtwo w Budėſchiṅe Zromadżiznu.

Zandżenu Sobotu Żita w Budėſchiṅe pwacżachu:

Rožka 2 tol. 5 nſl. tež 1 tol. 27½nſl.

Pſcheṅrza 4 = 5 = — 3 = 20 =

Jecžmeń 1 = 20 = — 1 = 15 =

Wows 1 = 5 = — 1 = — =

Zamolwitė Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutuitżka.

7. Tżiſwo. 23. Dżeṅ Hodownika (Decembra). 1848.

Paſtérſki Liſt.

Cżi w Würczburgu zromadżeni Arczėbiſkopojo ha Biſkopojo nėmſkoho Kraja
Wėriwėm ſwojich Woſadow Poſtroẇeṅo ha Żohnuwaṅo wot Boha Wȯtcza ha
naſchoho Kṅeza Jėzuſa Kréſtuſa. —

Huſto dṙe ſo, déż wulke Hoṙa Kraj ha Ludė domachpȯtachu, ha cżeżke
Strachi ha Napadė bożei Czėrkwi rożachu, cżi Zaſtoiniczé Krėſtuſowoi
paſtėrſkei Doſtoinoſcże k jednowoſnom Modleṅu ha Zradżwaṅu za Zbożo
ſwojich Stadwow zromadżichu; tola mȯczniſcho jo lėdėm dė jedėn Tżas
Modlitwam ha Zradżwaṅam napominaw, hako nėtziſchi.

Surowȯ Wėt jo ſo w Euroṗe zbėnėw — Wichor jo zṅoho naſtaw, kiż wſchė
Kraje pżeſchow, ha wſchė Ludė napanėw. Pod joho Żowmow Razami żṙa
Thröné, ſtare Prawa rozpanu ha wſchitko ẇacz habȯ ṁeṅe cżerpi. Też na
Czėrkẇe ſẇatė Twar eżepu jechcżate Zmohi; ha napżecżo kotreiż Wichoré ha
Ṅeẇedra 1800 Lėt dowho podarmo ſchumjachu, pżecżiwo teiſamoi zważuje
Duch Napżecżiwnoſcże ha Ṅewėré ſnadno ſwoje poſleṅe hale też
naimȯczniſche Bėdżeṅo.

Toho dla ſmȯ mȯ Biſkopojo nėmſkoho Kraja, kotziż zkuliż jenoi pżez
Khoroſcż ha ṅewotwobrocżue Zadżėwki wotdżerżani ṅebechu, ſo wo zaſtarſku
khwalenėm Mėſcże Würczburgu zromadżili ha pżez horde Cżėwo naſchoho
Kṅeza z wȯſoko mėſchuiſkei Ruki Naiſtarſchoho ƀez nami poſélṅeni — po na
Pomocz Wowaṅu ſẇatoho Ducha ha pżi Modleṅu ha Zbożopżecżu ẇele Milionow
ſwėrnéch Wėriwėch k zromadnėm Wuradżwaṅam ſo zjenoſcżili.

Ha wot tżoho mėjachmȯ naipṙedė ſo wuradżwacż? Mėjachmȯ ſo wuradżwacż, zo
bȯchmȯ wo tėmlei Tżaſu Mucżeṅa ha Prȯṅa w Wėṙe jenoho Sredżicżeṙa ha
Mėſto Jednotė za prudżenu Czėrkei namakali? habȯ jenoho Ẇedżicżeṙa, kiż
bȯ pżez dżije Zmohi ṅeṁernoho Moṙa Tżowmik Zpomożeṅa ẇed ha zakitaw? —

Nailubſchi wo tém Kṅezu! Wȯ znajecże Skawu Jednotė, na kotruż jo Krėſtus
ſwoju Czérkei twariw, zo Moczé teje Hele ju ṅebȯchu pżedobȯli. (Mathäus
16, 18.) Wȯ znajecże Ẇedżeṙa, kotrohoż jo naſch bȯiſki Wutżer ſam
wuzwoliw, zo bȯ pżez Skawȯ ha Ṅeẇedra wſchėch Stotétkow Tżowmik bożei
Czėrkẇe wodżiw, — kotrohoż Khoroj, każ wėſté pobȯżnė Wȯtcz praẇi, ſẇaté
Kżiż, kotrohoż Sėlnoſcż Wėra do Jėzuſa, kotrohoż Pżewodżeṙo bożi
Jandżelo, kotrohoż Wotpocżink Paradies, kotrohoż Dom Wėtżnoſcż jo. Toho
dla bėchu Wotżi waſchich Biſkopow pṙedé wſchoho tam zwożene, dżeż Stow
ſẇatoho Pėtra ſteji, ha dżeż, każ ſẇ. Irenäus wuznaje, ẇetżeje
Woſobnoſcże telei Czérkẇe dla wſchitke druhe Czėrkẇe hako wo ſwojej
Sredżizṅe ſo zjenoſcża. Toho dla bėſchtai Swėra ha Poſuſchnoſcż, kotreiż
mȯ Wȯtczei Kżezcżijanſtwa, naſchomu ẇelelubu<pb n="26"/>wanomu ♣Piusej
IX.♠ k Nohomai powożichmȯ. Toho dla bėſche naſch pṙeni ha ſẇaté Slub, zo
żaua Leſcż ha żana Mȯcz Swėta tulej ſẇatu Swėru ſwabicż ṅeſṁe ha
ṅedérbi, z kotreiż ſo Biſkopojo nėmſkoho Kraja Kréſtuſowom Zaſtupnikei
na Zemi dżerża.

Habȯ mėjachmȯ mȯ wot toho wuradżwacż, kak ẇele mȯ wot dȯſtateje bȯiſkeje
Wėrnoſcże, wot Wutżbȯ Kżiżuwanoho zdżerżecż, ha kak ẇele wotpowożicż
mȯli, zo bȯchmȯ, każ ſẇ. Japożtow praji, ṅekmaném Nowinam ha Hadrijam
ṅepraweje Wėdomnoſcże ſo podwolili ha tém nochuwali, kiż bożu Wėrnoſcż
ze Vżemi pżeṁeṅeja ha Stwoṙeṅo bȯle tżeſcżuja hako Stworicżeṙa. (Nomſkim
1, 25.)

Nailubſchi wo tėm Kṅezu! wȯ wėſcże, Wėrnoſcż jo wėtżna ha ṅepżemėnita
każ Bȯh ſam, kiż jo nam tuſamu pżez ſwojoho jednorodżenoho Sėhna daw.
Każ jo ju Czėrkej hako ṅebeſki Pokwad wot ſwojoho bȯiſkoho Zawożeṙa
dȯſtawa, jo ju wona z Pomoczu Ducha ſẇatoho pżede wſchėmi Napadami
zevanoho Ducha wobruwa, ha wot jenoho Splahwa k druhomu zdżerżawa, zo
ṅejo anicz Piſmik pżeṁeṅenė habo zubenė hatż do dżencżiſchoho Dṅa. Toho
dla ſu waſchi zromadżeni Biſkopojo Wuznacżo telej boiſkeje Wėrnoſcże,
każ jo wone wo Wėṙewuznacżu poſleṅeje pżezczéwneje czérkwinſkej
Zromadżiné w Triencże tak ṙeṅe wupraẇene, z nowa wȯtze ha zjawṅe pżed
Wowtaṙow naiſẇacżiſcheje Trojiczé wotpowożili; — toho dla ſmȯ k
Wobkhowaṅu ha k Wuſchėrokoſcżeṅu tejelej boiſkeje Wėrnoſcże, wo kotreiż
ſamoi jenoi Zbȯżnoſcż k Namakaṅu jo, wo ẇeſowoi Pżezjenoſcżi ſebi Rutzé
zawdali; — toho dla jo naſch druhi Slub, zo czemȯ żiwi bȯcż ha wumṙecż
wo telej Wėrnoſcżi ha za tulej Wėrnoſcż, ha na jeje Pucżu Stadwa
wodżicż, kotreż nam Boh doẇeriw jo.

Habȯ mėjachmȯ ſo mȯ wot toho rozrétżwacż, żto ma Luda Zbėhaṅo w téchlej
Dnach na ſebi, habȯ kak mamȯ ſo zadżerżecż pżi pżitomnėm Bėdżeṅu ha kak
mamȯ ſpomożecż, żtoż Tżas ſwoje Pozbėṅeṅo ha ſwoju Swobodnoſcż ṁenuje?

Nailubſchi wo tém Kṅezu! Wȯ wėſcże zo pṙedė wſchoho Czėrkej wėrnu
Swobodnoſcż podeṗera, jenu Swobodnoſcż, kotraż z Wotrotżſtwa Bwaznoſcże
ha Rėcha k Swobodnoſcżi Dżėcżi bożich ẇedże. Też te Nadobne ha Ważne, za
tżimż Pżitomnoſcż bėdżi ha wojuẇe, mȯ je ṅezadſpėjemȯ, ani Prȯczwaṅo za
ſwėtnu ha narodnu Swobodnoſcż, kotraż zprawniſcha ha krucżiſcha bȯcż
dėrbi, hatż w zandżenéch Tżaſach bė. Kȯżde Wudokoṅeṅo pak dérbi ſo po
Prawdże ſtacż, heẇak wone żkodżi — heẇak wone, każ zrudne Podawki Tżaſa
hiżom na to pokazaja, k ſurowom Zahiṅeṅu ẇedże. Toho dla ſu ſo waſchi
Biſkopojo woſobṅe zjenoſcżili, z Doſtoinoſcżu Wėrė też Doſtoinoſcż wot
Boha poſtajenėch Zaſtoinſtwow podeṗeracż ha zakitacż. Toho dla ſu ſebi
woni z nowa ſlubili, ze Swėru podcżėſṅeni woſtacż na prawo Waſchṅo
poſtajenėm Kṅeżicżeṙam ha Wȯſchnoſcżam, kotrėchż Mȯcz jo naiſėlniſchi
Żkit ha naikrucżiſche Hacżeṅo wėrṅeje, kȯżdeje Surowoſcże ha Kraja
Wutuṗeṅa ſo zdalwaczeje Swobodė. Toho dla ſu ſebi woni tzecżom Slubej
Japożtowa ṙane Napominaṅo wuzwolili: Bȯdżcże podcżiſṅeṅi kȯżdomu
cżwojetżomu Kneiſtwej Boha dla, ṅech jo tomu Kralej, kiż jo naiwȯſchi,
habȯ Zaſtoinikam, hako taikim, kiż poſtajeṅi ſu k Żtrafe Zwȯſnikow ha k
Mȯtej Zprawnėch. Pżetoż tak jo Boża Wola, zo wȯ pżez Dopelṅeṅo Win<pb
n="27"/>watoſcżow Ṅeẇedomnoſcż ṅerozomnéch Cżwojekow wonėmicż tżiṅicże,
hako taiczé, kiż ſu ſwobodni, nicz pak hako taiczė, kiż k Wodżėwkej
Zwoſcże Swobodnoſcż z Ṅeprawdu nawożeja. (1 P#tra 2, 13. — 16.

Ztémilei Wotmȯſleṅami ha Slubeṅami, Nailubſchi! ſmȯ ſo mȯ dale wo te
nutzkowne Żiẇeṅo Czérkẇe ſamo ſtarali ha wuradżeli, kak mȯli telei
Żiẇeṅo, dżeż jo liwke zahoricż, dżeż jo ſwabo, poſélnicż, ha dżeż jo ſo
— każ naſch Tżas k wſchitkich Zrudoƀe huſto pokaże — do ṅewobſahnitoho
Moṙa ſwėtnṅch Prȯznoſcżow zubiwo, zas wubudżicż, ha wſchitkich Cżwojekow
Wotże ha Wutrobȯ na jene Nuzne zwożicż. Pżi tėm ſmȯ mȯ ſpominaiſchi na
naſchoho bȯiſkoho Wutżeṙa Swowa: „Sel jo dobra Wėcz, joli pak ſwoju Mȯcz
zubiwa, ztżim budże ſo ſelicż?“ (Luc. 14, 34.) ze wſchitkei Poniżnoſcżu
też na nas ſamȯch ha naſchich Pomocznikow wo kṅezowej Winczė ladali, ha
na kotre Waſchṅo mow ſo pżez wėrnu Pobożnoſcż, pżez Wudoſpownoſcżeṅo wo
wużitnéch Wėdomnoſcżach, pżez Nutzẇedżeüo czérkwinſkoho Ṙada, pżez
Wobnoẇeṅo wot ſẇatėch czėrkwinſkich Ṙadow pżiporutżenėch krajinſkich ha
Diöczezanſkich Zromadżiznow jedén woprawdże czėrkwinſki Duch zdżerżecż,
wuſchėricż ha ſėlnoſcżicż, hromadże pżekwadli ha wobzanknėli, zo bȯchmȯ
hako Swužowṅiczė Krėſtuſa ha Pżedznaṁa Wam wſchudżom na prawém Pucżu k
Zbȯżnoſcżi ſwėcżicż, k Cżeżam ha Wobcżeżnoſcżam naſchoho ſẇatoho
Powowaṅa ſėlnoſcżeṅi ha Bėdżeṅam ha Woporam Pżichodnoſcże hotowi
napżecżo hicż mȯli. —

Wot toholei nutzkownoho Żiẇeṅa ſmȯ ſo mȯ k wonkotżnėm Stracham
wobrocżili, kotreż ſẇ. Czėrkwi wot tėch roża, kiż po Wuznacżu ſẇ. Pėtra
„hako ṅepraẇi „Prophetoẇe ƀez Ludom ſtawaja, „bwudne Wutżbu wutża,
Kṅeża, „kiż jich wukupiw, zaprėja, hanah- „wo Zahiṅeṅo pżihotuẇu.“ (2
Pėtr. 1, 1 — 3.) Kotrėchż, każ tȯnſamȯ Japożtow pżiſtaji, Ẇele k ſwojomu
ſamotnomu Zahiṅeṅu ſcżėhuẇe ha tak Pucż Wėrnoſcże woṅetżeſcżi. Pżetoż
Wam jo wėdomo, z kaikej Krobwoſcżu ſo Napżecżnikoẇe Kżiżuwanoho zbėhaju
w jeném Tżaſu, kotrėż cżwojetżu Bwudnoſcż mȯczniſcho hatż boiſku
Wėrnoſcż podeṗera. Toho dla jo ṅezakomdżna Winwatoſcż Waichtaṙow na
Muṙach Jeruzalema, każ ſẇ. Pißmo praẇi: (2 Esdr. 5, 17.) zjenei Ruku
Muṙe ſẇ. Mėſta twaricż, z druhei pżed Ṅepżecżelom wobaracż — ha pżi
Rożeṅu ha Napadże tak ẇele ſkażaczéch ha zapuſcżaczėch Moczow za
Rozwutżeṅo Bwudnėch, ha Poſėlṅeṅo Wėriwéch ſo ſtaracż, ſtaiṅe ha
wſchudżom pak też Czėrẇe Doſtoinoſcż ha Prawa zakitacż. —

(Pżichodṅe dale.)

Z Frankfurta. Tżini da rakuſki Keiżor praẇe na tėm, déż ſo wón
Frankfurtſkim nėmſkim Wotpȯſwanėm ṅepoda, ha z nimi nitżo tżinicż mėcż
ṅecha. Ja mam za to, zo wón, ha bȯrṅe radcżo czėw, hinak ṅemȯże ha
ṅeſṁe. Pżetoż te Tżaſė ſu też w Rakuſkim zaſchli. Dżeż Keiżor tżiṅeſche,
żtoż wȯn czéſche; wȯn jo też conſtituczionalſki Keiżor ha to po ludowej
Woli, to rėka: żtoż Ẇetżina Poddanow cze, do toho dėrbi wón zwolicż.
Nėtk pak jo zawėrno ẇetżi Dżėl rakuſkich Ludow za to, zo bȯ jich Keiżor
woſtaw, żtoż jo, Keiżor, ha ṅebow Kralik nėmſkoho Keiżorſtwa. Swowjeṅo
wſchiczé to czeidża, ha też ſaméch Nėmczow jo ẇele za to. Cżilej praẇa:
naſche rakuſke Keiżorſtwo dżėn móże z nėmſkim bratrowſczé zjenoſcžene
bócż — ha tola nicz podcżiſṅene. — <pb n="28"/>Dale pak ſu rakuſke
keiżorſke Kraje dwoje: taike, kotreż nėde ſtaromu nėmſkomu Keiżorſtwei
pżiſwuſchachu, ha taike, kotreż nicz. Dėh bó Keiżor ſo Frankfurtei ha
ſwojei Wóſchnoſzi podacż czėw, tak bȯ ſo to jenoj ſtacż mowo, żtoż joho
nėmſkomu Keiżorſtwei pżiſwuſchacze Kraje naſtupa. Żto da pak z tamnémi?
taméch zaſé po druhich Zakoṅach ẇeſcż — za ṅich zaſé druhe Wóſchnoſcże
ha Wuſtawki poſtajicż? O kaike Rozdżėleṅo, ha Rozṗerſcheṅo — ha pżez to,
taike Poſwabeṅo! — Joli dė, da woſobṅe wo naſchim Tżaſu Mȯcz Luda ſo
wopokaſa wo zjenoſcżenei Runoſcżi wſchėch Krainikow — ha tak też
zbożomna Pżichodnoſcż Rakuſkej.

Rakuſke keiżorſke Wȯiſko jo zandżenė Tėdżeṅ tu hiżom dowho pżipoẇedżenu
Wóinu napżecżo Wuheṙam zapotżawo. Winu teiſamoi wȯ znajecże. Keiżorſke
Wȯiſko jo tak wilke, zo jo na ṗecż Stronach namol Wuheṙow pżima — ha każ
jo ſwȯſchecż, wſchudżow z wilkim Zbożom. K Hodam dṙe budża z nimi
hotowi!

Ralbitżanſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche 17. Hod. ſwoju Zromadżiznu.
Wulka Mnohoſcż dopokaza zjawṅe, zo cżi Rozomniſchi naſchich Serbow
khwalobne Wotpoladaṅa ſerbſkich Towarſtwow pżeczė bȯle zpȯznawacż, ha
tżeſcżicż potżinaju, ha zo wſchelake ṅerozomne, ha ṅepżecżelſke Bladė
Kedżbu nimaja. Pżedſėda zẇeſeli najpṙedė Zromadżiznu pżez jedėn Liſt wot
kral. Miniſtera Prawa, hdżeż bėſche nam Serbam, to rėka jenoż tėm, kiż
deṙe nėmſki ṅemȯża, ſluƀene, zo budże pżez Zawożeṅu nowėch ſudniſkich
Dworow na tajkich Kedżbu brane. Nó — kotrė Sėrb dha mȯhw ſo khwalicż, zo
móże deṙe nėmſki? Ja ṅemȯżu! — K druhomu rėtżeſche ſo wot naſchich
Wólbow na Sejm. Wȯtre Rėtże bėchu tudė k Swóſcheṅu pżecżiwo tėm
ṅekmanėm, ṅehodnėm ha ṅetżeſnėm Zcżuhaṅam z wėſteje Stronė, pżecżiwo
dżėcżaczomu Zadżerżeṅu nėkotrėch naſchich ſerbſkich Sobubratrow: kiż na
tajke Zcżuhaṅa poſuchawſchi ſwoje Woſé rozbrojichu k ſebi ſamėm k
Zkodże, ha ſerbſkomu Ṁenej k Ṅetżeſcżi. Tón ṙanė Naſtawk z Tėdżeṅſkeje
Nowiné, kiż bȯ Zromadżizne prėdktżitanė, hodżi ſo jaṙa zdobṅe też na
naſche Wȯlbȯ nawożicż. Każ pak bȯ tudé zaſwużena Haṅba wudżelena, tak
doſtachu też te khwalobne Próczowaṅa nėkotrėch horliwéch Serbow ſwoju
deṙe zaſwużenu Teſcż: Zromadżizna wobzanknė Kṅ. Smoleṙej ha Imiſchej
zjawné Dżak wuprajicż; — Poẇeſelacza Poẇeſcż wot prėnich ſerbſkich
bożich Sswużbow naſchich evang. Bratrow w Dreżdżanach wubudżi każ
wſchudżom też wo naſchej Zromadżizṅe wutrobnu Radoſcż, ha déż ſo tón
ṙané Naſtawk z Tédżenſkeje Rowinė predktżitaſche, dha dṙe do nėkotroho
Wotżka Sėlza ſtupaſche ha na kóżdėm Wobletżu bėſche ta Zadoſcż widżecż:
hdé bȯchmȯ tola też mȯ za naſchich lubȯch Krajanow wo Czuzƀe tajke
kraſne Kemſche wuproſėcż mȯhli! Na to prajeſche Pżedſėda, zo budże tajka
Prȯſtwa hiżom wo tėmhlej Tėdżeṅu Kṅezej Biſkopej pżepodata ha wot tutoho
tżeſcżenoho Pżecżela Serbow mȯżemȯ ſo nadżecż, zo budże wėſcżi
dopelṅena. (Daj to Bȯh.) Tėm Mużam, kiż bėchu naſchim evang. Bratram k
tajkomu ṙanomu Darej zpomhali, wuṅeſe Zromadżizṅa jednohwȯſṅe Swawu ha
wobzanknė też k zjawnomu Dżakej pżiſtupicż, kiż budże ſo za nich wo
Lipſtżanſkich ha Dreżdżanſkich Nowinach wotcżiżcżecż dacż. Kṅezej Grofej
Hohenthalej zmėje ſo Liſt póſwacż, wo kotrémż ſo jomu praji zo jo wón
wot naſchoho ſerbſkoho Towarſtwa za Kandidatu na Sejm poſtajenė, żto jo
nas k tomu hnawo, ha żto ſo mȯ wot joho Skutkowana ſerbſkeje Narodnoſcże
dla nadżijemȯ. Ta poſledṅa ha wėſcżi jara ważna Wėcz, kotruż naſche
Towarſtwo wobzanknė, bė Zawożeno naẇedżeṅſkoho ſerbſkoho Towarſtwa, 30
nowėch Sobuſtawow Towarſtwej pżiſtupi. Litżina wſchėch jo 132.

Wutrobnė Dżak praẇi Miwotżanſkim ha Wėtetżanſkim, kotziż ſu 12. Dżeṅ
Hodownika pżez zpeſchne ha zprȯczniwo Zahaſṅeṅo wudėṙenoho Wȯhṅa
ſtraſchne Ṅezbożo wot mojoho Domu wotwobrocżili. Pėter Wawrik, Kowaṙ w
Miwocżiczach.

Sṙedu zmėje czėrkwinſke Towarſtwo Zromadżiznu.

Rozprawu wot ṅebeltżanſkoho Towarſtwa pżichodṅe.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

Jutuitżka.

8. Tżiſwo. 30. Dżeṅ Hodownika (Decembra). 1848.

Paſtérſki Liſt.

(Daleẇedżeṅo.)

Na Poſledku, Nailubſchi! ha kak mȯli, kak ſméli mȯ na to zabȯcż, ſmȯ też
wot toho rétżeli, kotre Mėſto budże Czėrkwi pżi Pżeṁeṅeṅu ſchitkich
krainéch Wuſtawkow wo tém znowa poſtajeném Ṙedże, po kotrémż ſo
pżichodṅe Krai poẇedże, pżipokazane; ha mȯ ſmȯ zdobom pżez jene bȯli, zo
Czėrkei Rozdżėleṅo wot Naturė poſtajenoho Zẇaſka bez ṅei ha Krajom
żadacż ṅemȯże ha ṅeſṁe; hai zo taike Dżėleṅo, dėrbjawo wone wot druhei
Stronė wuẇedżene bȯcż, żeṅi trajacze ha doſpowne ṅebudże mȯcz bȯcż.
Czėrkei, ſtaroſcżiwo Macž ſchitkich ſwojich Dżėcži, ſwėrnėch każ
ṅeſwėrnėch, Nikoho wot ſwojich Żohnuwaṅow ṅewuzankṅe, kotrėż ſo jeje
znutzka habȯ zwonka ſam ṅewotṙekṅe. Naiṁeṅe budże wona wȯtcznomu Krajei
wotcżahnėcż, żtoż wȯn wot Kżeſczianſtwa hiżcżen k ſwojomu Wobſtacżu ha —
dali Bȯh — k ſwojomu Zaſnarodei wo Jednocże, Moczė ha Wulkoſcži
wobſėhṅe, ha budże ſtaiṅe hotowa, czėwo Żohnuwaṅo ſwojeje zpomożaczeje
Moczé tam wopokaſacż, dżeż ji to wobarane ṅebudże. Budże pak też wot
Prawow ha Swobodnoſcżow, kotreż Zawożk pżichodnoho krajinſkoho Ṙada bȯcż
dėrbja, ji pżiſwuſchaczė Dżėl żadacż, ha żeṅi cżerpecż, zo bȯ wo tém z
Ṅeprawdu pżikrotzena bȯwa. Budże ſo zas moczuwacż ſwojeje
Samoſtatnoſcże, kotraż ji ſwuſcha, ha, zawėrno nicz k Spėchuwaṅu
pžezczéwnoho Zboża, tak dowho zapoẇedżena woſta. Woſobṅe budże wona
ſwoje ſtare ſẇate Prawo k Cżahnitƀe ha k Rozwutżeṅu kitacż ha żeṅi
dowolicż, zo bȯ ji, Zawożeṙczė Schulow, Dżėcżo wot macżerneje Wutrobȯ
ruƀene bówo.

To, Nailubſchi! ha żtoż z toho ſczėhuẇe, ſmȯ, ſo domach hiżon wo to
ſtaraiſchi, nėt hromadże bez ſobu wuradżeli; ha bȯchcże Wȯ widżecż mȯli,
kak ṙanė Duch bratrowſkeje Luboſcże, tżiſteje Nutnoſcże ha pėkneje
Dowėrnoſcże wo naſchich Wuradżwaṅach kṅeżeſche, ha kak tamna katholſka
Jednota, Herbnoſcż naſcheje ſẇ. Czérkẇe, też Duſcha Zromadżiznė Waſchich
Biſkopow ha Paſtéṙow bė, Wȯ bȯchcże z nami wo ẇeſowoi Dżakownoſcżi na
Kolena panėwſchi toho khwalili, „Kiż ze Swojimi jo ſchitke Dnė hacż dȯ
Kȯncza. (Math. 18, 20.) Tohodla pak ſmėmȯ ſo mȯ nadżijecż, Bȯh tȯn Kṅez
budże naſche Prȯſtwȯ ha Napominaṅa żohnuwacż, kotreż Wam mȯ na Kȯnczu
naſchoho paſtérſkoho Łiſta z Wutrobu pownej wȯtczowſkeje Luboſcże k Wam
ha pownej ſwėrneje Staroſcże za Waſche tżaſne ha wėtżne Zbożo dawamȯ.

Nailubſchi! Tżas jo zwȯ ha ważnė, ha Ṅichtȯn ṅeẇe, żto nam bliſka
Pżichodnoſcż pżiṅeſcż budże: hacż Mėr ha Pokoi? Hacż nowo ha ẇetże
Wichoré ha Ṅeẇedra? Habȯ traż Tżas, kotréż nas do pṙeṅich Stotétkow
kżeſczianſkeje Czérkẇe po<pb n="30"/>ſtaji, dżeż moda Ṅeẇeſta Swėta
Zbȯżnika, wot ſchitkich Bokow prudżena ha téſchnoſcżena, jenoi na ſo
ſamu ha wo ſeƀi bȯdlaczu bȯiſku Mȯcz pokazana, Dnė ſwojich
naiſurowiſchich Pżezcżėhaṅow, hale też naikraſniſchich Dobȯcżow
ſẇecżeſche. To pak mȯ wėmȯ, też pżitomne Bėdżeṅa budża Czėrkwi k
Żohnuwaṅu, ha bȯle palaczė jo Woheṅ Cżerṗeṅow, pżez kotrėż ju Kṅez
ẇedże, bliſche ha wėſcżiſche jo Dobȯcżo. Dokelż Kréſtuſa Żiẇeṅo jo
Żiẇeṅo ſwojeje Czėrkẇe, joho Kżiż jeje Dżėl na Zemi, joho Dobȯcżo Zawdak
jeje wėtżnoho Dobȯcża.

Toho dla mȯ Was napominamȯ ha proſėmȯ: „Wutraicże wo Wėṙe! Pżetoż Pucż
Wėré jo Pucż Żiẇeṅa, na kotrémż mȯ Swėt pżewiṅemȯ. Dokelż wo twojim
hubokim Jadru, lubȯ katholſki Ludo! Wėra Twojich Wȯtczow tak huboko ha
krucże zakoṙeṅena jo, Duch Ṅeẇerė Kżeſczianſtwo w naſchim lubuwaném
wotczném Kraju nejo zahubicż mȯw. Hale wȯn jo nadobów tȯnlei Duch ha
ſwoje tżorne Kżidwa ſchėroko ha daloko wupżėſtṙew. Wȯn jo ſo dobȯw do
Waſchich Towarſtwow ha kṅeżi wo ṅewurekniczé ẇele Zromadżiznach. Wȯn k
Wam rėtżi z tawſėnt Piſmow, budże prėduwanė na Haſach ha Torożcżach. Wȯn
naṗelṅi Loft, kotrėż Wȯ dėchacże, ha cze Wėrė ſẇ. Pwȯṁo wo Wami
poduſėcż: toho dla beṙcże ſo na Kedżbu, zo Wam Nichtȯn Waſchoho Żiẇeṅa
Pokwad ṅerubi!

Dokelż pak Czérkei Wȯhniżcżo ha Pėſtoṅtża Wėrė jo, dżerżcże ſo krucże k
ṅei, kotruż Wam Kréſtus „hako Stowp ha Podeṗeru Wėrnoſcże“ (1 Tim. 3,
15.) poſtajiw jo, ha krucże k tomu, kiż jeje widżomné Wėrch, Zẇaſk Wėré
Jednotė hacż do dżentziſchoho Dṅa zdżerżaw ha wobkhowaw jo. Zpȯznaicże,
tak jara hacż Was Swėt toho dla też haṅi ha wuſmėſcha, wo témlei nutnėm
Zjenoſcżeṅu ze wſchimi katholſkimi Wėriwȯmi po czėwoi Zemi, Waſche
naiẇetże Zbożo, ha daicże ſo naiṁeṅe pżez Nutzdawaṅa téch zamolicż, kiż
Was Waſcheje Swėrė dla, zkotrejuż Wȯ Czėrkwi ha jeje zromadnomu Wėrchei
poddacżi ſcże, hako Napżecżnikow nėmſkoho Kraja wobzkorżuwaja, ha wo
ſwojei Bwaznoſcżi Krėſtuſowo Cżėwo Czėrkei) roztorhacż czeidża, wo
kotrėmż Czwojekoẇe ſchitkich Krajow ha Tżaſow k bratrowſkei Pżezjenoſcżi
powowaṅi ſu.

Zo pak bȯchu, „kiż Zwo wot Was mȯſla, ha Was za Zwȯſnikow wuwowaja,
Waſche dobre Skutki widżeli ha Boha khwalili na Dṅu Domapȯtanja (1 Pėtr.
2, 12.), wopokazaicże ſo mȯczni wo Luboſcżi, kotraż jo Zakoṅa Doṗelṅeṅo
(Luc. 6, 27.). Dżerżcże, tak ẇele hatż ſo hodżi, Pokoi zkȯżdėm
Cżwojekom, (Röm. 12, 18.) też z témi, kiż Was haṅa; żohuuicże, kiż Was
klėja, tżincże Dobroh’, kiż Was pżezcżėhaju. Pṙedė ſchoho wopokazaicże
ſo, hako pżecżelni Dobrocżeṙo ha Bratzja Khudéch, Khorėch ha
Cżerṗaczéch, ha zpȯznaicże ruṅe wo tém, woſobṅe w Tżaſu Hoṙa, każ
nėtziſchi, Pżileżnoſcż k waſchomu kżeſczianſkomu Skutkuwaṅu, kotruż żeni
doſcż wużiwacż ṅemȯżecże. Pżeczé ha ſtaiṅe bė Czėrkei Macż Khudėch; nėt,
dėż jo ſama na tżaſnéch Kubwach wokhudżiwa, zaſtupuicże ju hako jeje
ſwėrne Dżėcżi! Wȯ w tėchlei Dnach ſwȯſchicże ẇele rėtżecż wot Runoſcże
ha Bratrowſtwa, Luboſcże ſchitkich Cżwojekow. Nailubſchi! daicże druhim
rėtżecż, ſami tżincże Skutki. „Ṅelubuicże, po Napominaṅu ſẇ. Jana, ze
Swowom ha z Jazékom, hale wo Skutku ha Wėrnoſcżi. (1 Jan. 3, 18.) ha
pokazaicże wo jenėm Swėcże, kotrėż wot Samopatżnoſcże ha Lȯżtow ſwojich
Zmȯſwow ẇedżenė prawoho Ducha kżeſczianſkeje <pb n="31"/>Luboſcże
ṅerozemi, zo Luboſcżi, kotraż ſo z Wėrė narodżi, żadėn Dar wobcżeżnė,
żadėn Wopor wulki ṅejo toho dla, „Kiż jo nas pṙedė lubuwaw ha ſoza nas
Sṁercżi podaw.“ (Gal. 2, 20.)

Ha nėt pozbeṅcże Wotżi ha Wutrobȯ k mȯdrėm Ṅeƀeſam, dżeż bȯdli tȯn Kṅez
ha ṅechali woſwabicż wo Modleṅu ha Proſcheṅu za Pomocz wot Hoṙeka,
pżetoż Pacżeṙe dżėla Mrȯtżele Hoṙow ha pżiṅeſu Pokoi, każ ſẇ. Gregor
Nyſſanſki piſa. Żeṅi ſo Iſrael na ſw ojim Pucżuwaṅu do Kraja Slubeṅow
ṅejo podarmo wowaw k Bohu ſwojich Wȯtczow, ha żeṅi Czėrkei wo ſwojich
Bėdżeṅach ha Cżerṗeṅach na Pucżu do ṅebeſkoho Jeruzalema ṅejo podarmo
proſėwa ſwojoho Wutżeṙa ha Kṅeza. So modlaczé Lud jo ṅepżewinėté wo
Bohu; pżetoż nicz ſam Krėſtus ha joho Jandżelo zjenoſcża ſo z Modlaczém
joho podeṗeraiſchi, też Sẇacżi Bożi beru wutrobnė Dżėl, zo bȯchu joho
Pacżeṙe wuſwȯſchanə bȯwo. Dokelż ſo Duch Pobożnoſcże ha Pacżeri zẇele
Wutrobow, Domow ha Woſadow zubiw, jo tak ẇele Hebaṅa ha mawo Wėrnoſcże,
tak ẇele Wopużcżeṅa ha mawo Moczé tak ẇele Zrudobȯ ha mawo Trȯżta bez
Wami. Pżetoż to dérbicże Wȯ ẇedżecż ha zpȯznacż: Ze ſo ſamėch ſebi Wȯ
ṅebudżecże pomhacż; cżwojetża Mudroſcż ha cżwojetża Wėdomoſcż, nowo
Kazṅe ha nowȯ Zakȯṅ Wam ṅebudża Zbożo pżiṅeſcż, wone pżindże jenoi wot
Kṅeza, ha budże ſamotṅe tém, kiż wo Poniżnoſcżi za ṅim żadoſcża, pżez
ſwoju Czėrkei daṙene. Każ jo wona ṅėdé na Kȯnczu wulkich czėwȯ Swėt
naſtupaczéch Podawkow Europiſku ze Zapuſcżenow Zwȯſcże ha Pżiberkow
wumożiwa, budże wona nėt na Kȯnczn nowȯch ważnéch Podawkow Srėdk, pżez
kotrėż budże wėcżna Miwoſcż Europiſku ze Żadwawoſcżow Ṅekżeſczianſtwa ha
naiẇetżeje Ṅewėrė wumożicż. Toho dla wrȯcżamȯ mȯ, Nailubſchi! ſwȯſchcże
naſche Prȯſtwȯ ha Napominaṅa, dokelż Bȯh ſam jo, kiż pżez nas k Wam
rėtżi, ha nicz ſamotṅe pżez nas, hiżcżen mȯczniſcho pżez Podawki Tżaſa.
Dowho jo wȯn k Ludam rétżaw, ha woṅi ṅeiſu na ṅoho poſuchali. Jo pżez
Żonuwaṅo ṅimo Mėrė jich Wutrobȯ dobȯcż czėw, ha woni je ṅeiſu zpȯznali.
Jo pżez cżeżke Domapȯtaṅa, pżez Wȯinu ha Zbėżki, Wȯd ha Khoroſcż
zapuſcżene Wutrobȯ k ſebi wobrocżicż czéw, ha woni ṅeiſu na to
kedżbuwali. Na to jo wȯn Wichoré Luda Speraṅow ha Zapuſcżeṅow pużcżiw,
ha wone ſu Férżtow ha Ludė napanėli, Rodé na Horach ha Hėtė wo Dowach
zpowaleli, ẇele Hacżeṅow roſtorhali ha ſtare Pucże zkazėli, tak zo
bȯchu, kiż bez Bojoſcże bȯcż mȯſlachu ſtrȯżeṅi; kiż ſpachu, zbudżeṅi,
ha, kiż hordżachu, poniżeṅi, ha — woprawdże wėrne Swowo jo — tȯn Kṅez
naſch Bȯh ſwoju żtrafuwaczu Ruku wot toholei Zplahwa ṅebudże
wotcżahnėcż, hatż wȯn joho znowa zpȯznaje, ſo wo Poniżnoſcżi woko
zadſpėtoho Kżiża zromadżi, ha wo Czėrkwi, kotruż jo ſebi Kréſtus ze
ſwojei ſẇatei Kreẇu wukupiw, Macż zas tżeſcżi, kotraż jenoi ſama
Cżwojekow Pucż Zpomożeṅa ẇedże. Tohodla „pozbeṅcże waſche Wowȯ ha zpȯz-
„naicże, ha to dṙe w téchlei Wa- „ſchich Dnach, żto k Waſchomu Po-
„kojei tėje“! (Luc. 18, 42)

Mȯ zkȯntżimȯ ze Swowami Japożtowa (Jud. 20, 20.): „Wobkrucżcże ſo „wo
Waſchei naiſẇacżiſchei Wėṙe, „modlcże ſo wo ſẇatėm Duchu, z- „dżerżcże
ſo wo Luboſcżi Bożei ha „tżakaicże na Smėlnoſcż naſchoho „Kṅeza Jėzuſa
Kréſtuſa k wėcżno- „mu Żiweṅu Amen.“

Datė w Würczburgu na Dṅu ſẇ. Biſkopa Mėrtżina, w Lėtu Kṅeza 1848.
Sczėhuẇu Podpiſma.

<pb n="32"/>

Za Serbow z Worklecz. K mojomu wilkomu Zẇ#ſeleṅu zjewichu mi pżed
nėkotrėm Tżaſom nadobni Mużojo Workletżanſkeje ſchulſkeje Woſadé, zo
bȯchu pȯdla Khrȯſtżanſkoho wulkoho Towarſtwa radė też bliſche ha
huſcżiſche Zromadżiznė mėli. Toho dla ßo na 4. Hodownika wo naſchej
Kortżṁe nėkotzi tej Należnoſcże dla ſtowarſchichu, ha rėtżeſche tam
Klamar Hornig ha Druzė wot wilkoho Wużitka burſkich Towarſtwow, ha żto
ſu nam woſobṅe pżi naſchich Wólbach pomhali. Dale ſo rozkwadże, kak
nuzne ſu za nas Serbow wſchelake Naẇedżenſtwa, woſobṅe też toho dla, zo
bȯchmȯ te ẇetże politiſke Towarſtwa z prawėm Wużitkom wopotwacż mȯli. Mó
zawożichmó nėtk tudė pódlanſke Towarſtwo (Zweigverein) pod Ṁenom naẇ
edżenſke burſke Towarſtwo. — Daj Bóh Zbożo! — Teſamo mėjeſche na 14
Hodow. pṙenu Zromadżiznu wo Workletżanſkej Kortżmi. Khwalobṅe ẇele Mużi
bė ſo tam naiſchwo, też ze Smėtżkecz, z Kozarcz z Wudwoṙa. Naipṙedė
wuzwoli ſo nakwilne Zaſtoinſtwo; za Pżedſėdu: Jakub Hornig; za
Namėſtnika: Jakub Biſold; za Piſaṙa ha Ẇedżeṙa naẇedżenſkoho Ṙada Jan
Kochta; za Pokwadnika: Michał Ṗech (Kopacż). — Pżedſėda powita
Pżitomnėch ha wupraji ſwoju wulku Ẇeſowoſcż na tak mnohu Zromadżiznu.
Wutżer Kochta ṅemȯżeſche ſwoju Radoſcż zaṁeltżecż, dėż tudė nowu
Wutżerṅu naſtacż widżi, wo kotreiż też wón Sobudżewacżer budże. Dale
roskwadże wón, zo dṙe Wuſtawki khrȯſtżanſkoho Towarſtwa z ẇetża też za
nas pwacża, tola pak dėrbi Jadro naſchoho towarſchnoho Skutkwaṅa tolej
bócż:

1) Wudoſpowṅeṅo naſcheje macżerſkeje Rėtże pżez zjawne Rosrėtż#ṅo habȯ
Prėdktżitaṅo dobrėch ſerbſkich Naſtawkow 2) Rozjaſṅeṅo wo Ẇedżiwoſcżach,
kiż naſch wótcznė Kraj naſtupaja, każ Stawiznė, Zeṁepis, Statiſtika,
Zakoṅe a t. d. 3) Rozwutż ṅo w Nainuzniſchim ze wſchelakich druhich
Wėdomnoſcżow. 4) Rozrėtżwaṅo wo wſchėm, żtoż naſche Gmeinė woſebe
naſtupa.

K tomu budże Towarſtwo nėkotre Tżaſopiſė dżerżecż, ha woſebṅe też
ſejmſke Poẇeſcże. — Dale ſo Towarſtwej prėdkṅeſeſche, kak ſu wo
Workleczach pżi Wuzwoleṅu jednowosṅe za tėch woſwali, kotrėchż jo
ſerbſki czentralſki Wuƀerk prėdkftajiw. Na poſledku hiżcżen Wutżer
Kochta Sobuſtawó Towarſtwa napominaſche, pżi Podpiſaṅu Peticzijow pėkṅe
kedżbni bȯcż, ha taike Wėczė pṙedė w Towarſtwe rozrėtżecż. Zapiſacż ſo
dachu 65 Sobuſtawow. Towarſtwo zmėje kȯżdej dwė Ṅedżeli Zromadżiznu. —
Jan Kochta.

Ṅebeltżanſke ſerbſke Towarſtwo mėjeſche na 17. Dżen Hodow. Zromadżiznu w
Nėmſkich Paſėlczach (Kortżṁe). Wutżer Nowak ju wotewri wo Ṁeṅe Pżedſėdu.
Dokelż bė ſo tam ẇele Ludżi naiſchwo, zpowni wȯn wo ſwojej Rėtżi, żto
Towarſtwa ſu, — tżoho dla ſo zawożeja, każ też, zo jo jich Wużitka dla
Kóżdoho Winwatoſcż, tėmſamėm pżiſtupicż, woſobne wo nėtziſchim Tżaſu,
dżeż Ropotė ha Zbėżki Kraje tuṗa, dżeż żkȯdni Mutżeṙo ha Schtżuwaṙo
wokokhodża, napżecżo kotrėmż mȯ jenoj pżez naſche Towarſtwa zjenoſcżeni
ha poſėlṅeni dobȯcż mȯżemȯ. Pżedſėda Kokla wuſtupi praẇiczė: zo ṅeſṁemó
jenoj Waſchṅa dla Towarſtwa wopotwacż, hale Zpėchwaṅa naſchoho ſwėtnoho
Zbożo dla. Wo rozſchėrnej Rėtżi poſtaji tónſamȯ nėtk Wotpoladaṅa
naſchich Towarſtwow. Dale wobzanknė Towarſtwo zjawnė Dżak na
Miniſterſtwo, zo jo Serbow Prȯſtwȯ dopelniwo ha woſobṅe też Wotdżerżeṅo
bożich Swużbow w Dreżdżanach dopuſchcżiwo. Na to ſo Zakoṅ wot
Komunalgardė prėdktżitaſche ha pżewożi. Po Tżitaṅu Wuſtawkow pżiſtupichu
14 nowéch Sobuſtawow.

Po 27 lėtnėm Pżebȯwaṅu wo Ralbiczach praji pżi ſwojim Precżcżehṅeṅu do
Hainichena Ralbitżanſkej Gmejṅe ha wſchitkim Znatėm z Wokownoſcże
wutrobne Bożeṁe ha proſė wo pżecżelne Wopomṅecżo

Dalwiczecz Swójba.

Ze Smeṙdżaczej. 22. Dżeṅ Hodownika mȯżeſche na naſchu Ẇes wilke Ṅezbożo
pżincż, — Bȯh tón Kṅez pak je nadṅe wotwobrocżi; Jom bȯdż Dżak za to! Na
naſchim kṅeżim Dwoṙe ṁenuiczė bėchu ſo w Rodże Sazė zapalili, ha Pwoṁeṅo
ſapaſche hiżon khėtṙe z Wuheṅa hoṙe. Dokelż pak jo Wuheṅ murwanė ha
Tzėcha z Czehelemi krėta, tak ſo Pwoṁo z Boha nidże zapopanėcż
ṅemóżeſche ha duż tola cżi pżez tżiṅenu Haru romadu zbeżani Ludżo je
hiżcżen prawém Tżaſu zahaſnėchu.

Zamolwité Redaktor Jakub Kucżank. K Dóſtacżu wo Wellerecz Kniharni.

Cżiſchcżane pola K. B. Hiki.

[1] ⁾ To moja Wina ṅejo; wo tėm mi pżipó# wanėm Protokolle Buk hako
Wuƀernik poṁenuwa# ṅeƀe. Red.

[2] ⁾ Redaktor Jutnitżki ſo na żane Dżėcżo ſpużcżaw ṅejo hale na
rozomnėch Ludżi. Kṅez Khrȯſcżanſki pak tola wėſcżi za wſchitkich Ludżi
Dobro prajicż ṅemȯże.

[3] ⁾ Wȯtcżincż jo tȯn, kiż ſwȯj wȯtcznė Kraj lubuẇe ha wȯtcznė Waſchṅo
tżeſcżi ha podṗera.
